Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en de meer-dan-denker, Berlioz. Als men bij deze vier reuzen al hun generaals en vleugel-adjudanten telt, krijgt men een aardig en onderhoudend gezelschap bij elkaar. Wat heeft echter deze adjudantenbende tot stand gebracht? Niets, als een groot geren en geros langs de door de reuzen begane wegen. En ze zijn er niet eens erg veel mee vooruitgekomen. Afgrijselijk! En de ,,onzen"? Glinka en Dargomyshky, Puschkin en Lermontow, Gogol en — Gogol en nog eens Gogol (hij heeft geen pendants), ze zijn allen flinke veldheeren en hebben met hun kunstzinnige legers groote veroveringen gemaakt. Maar hun nakomelingen volstaan ermeê, den bodem der veroverde gebieden vruchtbaar te maken, ofschoon hij zoo vruchtbaar is, dat hij volstrekt geen vruchtbaarmaking behoeft (de Klein-Russen van het Zwarte Aarde-gebied zijn slimmer). — Darwin heeft mij voorgoed in de gedachte bevestigd, welke altijd mijn lievelingsdenkbeeld geweest is, doch die ik om de een of andere reden slechts met een zekere stompzinnige schaamachtigheid durfde aanvaarden."

Doch die schaamte is verdwenen.

,,Ich habe mich zur Gattin gegeben," schreef hij in

1860 boven een compositie.

Zijn vrouwelijke kunst heeft zich overgegeven, volkomen en zonder terughouding, aan de mannelijke werkelijkheid. Zij is ,,in het volk gegaan".

41

Sluiten