Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gezonde kind, dat gebruik maakt van velerlei mogelijkheden en veelvuldig en veelzijdig rekening houdt met de realiteit. Opvallend is het verschijnsel, dat het spel, dat de kinderen tijdens de behandelingsuren zoo bezighoudt, thuis vaak niet wordt gespeeld. Hier bepalen zij zich tot indifferent spel uit angst hun wenschen, neigingen en strevingen voor de ouders bloot te leggen, terwijl ze bij ons na een tot stand gekomen overdracht hun phantasieën kunnen botvieren.

In het 3de hoofdstuk is reeds betoogd, dat hoewel kinderen met neurotische verschijnselen een spelremming vertoonen, deze opvatting niet zonder meer kan worden omgekeerd. Ook het geestesgezonde kind kan uit hoofde van zijn persoonlijkheidsstructuur of door milieu-invloeden en incidenteele factoren zooals minder tactvol optreden van den psychotherapeut, in zijn spel geremd zijn. Voor 'het kind met neurotische verschijnselen geldt dit alles in versterkte mate. Bovendien heeft men te bedenken, dat de eerste behandelingsuren niet de geschiktste tijden zijn om het al of niet bestaan van een spelremming te constateeren. Vrijwel al onze patiëntjes toonden zich aanvankelijk schuchter en terughoudend en kwamen eerst los, wanneer zij op hun gemak gesteld waren.

Het onderzoek van de vraag, hoe het driftleven van het kind met neurotische verschijnselen zich in zijn spel weerspiegelt, heeft de psychoanalytische zienwijzen omtrent dit punt bevestigd. Het vrije kinderspel is als manifestatie van het geestesleven op één lijn te stellen met den droom. Het spel draagt een wenschkarakter en schept onder den invloed van den herhaaldwang de mogelijkheid tot assimileering van affecten. Het brengt door middel van verhullingspsychismen, waarvan ook de droomarbeid zich bedient, de onbewuste (resp. voorbewuste) wenschen, neigingen en strevingen van het kind tot uitbeelding. Symboliek, verdichting en de verschillende vormen van verschuiving zooals projectie, identificatie en omkeering in het tegendeel, zijn aan het kinderspel te onderkennen. Rekening houdend met de wijze, waarop de tendenzen van het onbewuste geestesleven tot het bewustzijns-systeem doordringen, kan men van het manifeste spel tot den latenten spelinhoud komen, die ten nauwste samenhangt met de conflictssituatie, waarin het

Sluiten