Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Alkmaar behouden! Slag op de Zuiderzee! Reimerswaal en Geertruidenberg genomen!

Nog in 1573 was Alva vertrokken en opgevolgd door Don Louys de Requesens. In het volgend jaar waren nieuwe mijlpalen geslagen: de slag bij Mook, bet beleg en ontzet van Leiden.

In Wenen bad Clusius bet bericbt ontvangen van de stichting van de universiteit van Leiden, natuurlijk niet vermoedend, welke betekenis deze gebeurtenis in zijn leven zou kunnen hebben.

Daarna in 1576 de dood van Requesens, de Spaanse Furie, de Pacificatie van Gent, in 1577 de Eerste Unie van Brussel, bet Eeuwig Edict, gesloten met Don Juan, den nieuwen landvoogd, zijn aanslag op Namen, de komst van Aartshertog Matthias. Clusius had te ^7enen van zeer nabij de reactie meegemaakt, die de ondoordachte stap van zijn broeder op Rudolf II had gemaakt!

In 1578 was echter de verdeeldheid tussen Katholieken en Calvinisten, ook tussen adel en volk al zo groot, dat Parma, die de opvolger van Don Juan was geworden, niets anders behoefde te doen, dan de reeds gapende kloof wat dieper door te hakken. Het overdreven gevoel voor zelfstandigheid der gewesten, de verslapping van het centrale gezag hadden de Nederlanden uit elk verband gerukt; de algemene ontreddering, de generale onzekerheid bracht ze tot nieuwe groepering.

Zo hadden in Januari 1579 uit anti-calvinistische gevoelens en zuivere eigenbaat de Waalse gewesten Artois, Henegouwen en de stad Douai zich tof de Unie van Atrecht verbonden, met de bedoeling om vrede met Spanje te sluiten. Twee weken later hadden de Noordelijke gewesten zich tot de Unie van Utrecht verenigd. Toen Carolus Clusius in het najaar van 1579 in zijn vaderland weerkeerde, waren de Nederlanden in twee helften uiteengevallen : de godsdienstige tegenstellingen hadden een onverbiddelijke streep getrokken. Smartelijk zal Clusius zich de tijd van het Compromis hebben herinnerd.

Maar de dagen van politieke werkzaamheid lagen sedert

Sluiten