Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

voorbeeld zijn merkwaardige notities over den aard der trekhonden te vinden, over hun psyche, die de plaats, welke zij in een hondenspan innemen, bepaalt, terwijl die plaats hen dan weer in hun karakter sterkt.

Het blijft voor romantische schrijvers een hard gelag zich te moeten binden aan de waarschijnlijkheid van psychologische dier-observatie. Hun mogelijkheden worden er kleiner door. Het is er mee als met de z.g. Aristotelische wet der drie eenheden in het klassieke drama, een wet die ook vele theaterschrijvers beëngde. Maar er zijn altijd uitverkorene kunstenaars, die vrij kunnen zijn in het gebondene. Dit was Pergaud in het aan waargenomen psychologie gebonden dierverhaal. De toekomstige dierschrijvers zullen meestal moeten kiezen tusschen bewust vermenschelijkende dierenlitefatuur of waarnemende, schiftende dierpsychologische verhalen. Voor het romantisch geschetste dier, Welks ziel door den schrijver naar eigen willekeur ontworpen werd, en dat toch geen mensch mag zÜn en niet kan spreken, blijft minder plaats over.

Het is natuurlijk onmogelijk te bepalen hoe de moderne, observeerende schrijvers zich de dierenZiel voorstellen. Want deze voorstellingen wisselen van schrijver op schrijver, zoo goed als dit met Wetenschappelijke waarnemers het geval is.

Toch kan men wel zeggen, dat allen — het blijVen toch kunstenaars — wars zijn van een te mechanische voorstelling der dierenziel. Zij kunnen niet aannemen, dat reflexen of psychische tropisde handelingen der hoogere dieren bepalen, en ZlJ staan zelfs vijandig tegenover het begrip instinct, wanneer dit een psychische kracht uitdrukt, !e voor het dier onontwijkbaar en vooral onplet-

Sluiten