Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

maai zecleleeren zonder waarde, die geen mensch ontzag inboezemen en geen sterveling van het kwade terug kunnen houden.

Hebben wij de leer eener god-looze en materialistische opvatting der schepping reeds hieraan als valsch <'ikend, dat zij uiet in staat is in deze schepping een doel aan te wijzen, zoo openbaart zij zich volkomen als leugen, hierdoor, dat er bij haar geen plaats voor gerechtigheid in deze schepping is. Met holle klanken prijzen hare apostelen, een Spiller, Büchner, Haeckel, Hartmann het rechtvaardige, wijze, absolute, doelmatige werken van den wereldaether, van de eeuwige stof, van de eeuwig heerschende natuurkrachten en natuurwetten; en zij loochenen daarbij een laatste oordeel! Ja, een bekend Duitsch philosoof heeft ons willen doen gelooven, dat deze wereld de best mogelijke zou zijn! Van het onbewuste als wereldbeginsel schrijft E. v. Hartmann : „Het onbewuste vermoeit niet het wankelt of wijfeit niet, het heeft geen tijd noodig voor overleg, het vergist zich niet, Het heeft geen herinneringsvermogen, maar in hetzelve is wil en voorstelling m onverbrekelijke eenheid verbonden (!) Het onbewuste is almachtig, alomtegenwoordig, alwetend en alwijs." (Philos v. h. Onbewuste III dl. pag. 311—316 10e druk).

Wanneer dit echter zoo is, vanwaar komt dan net onrecht in de wereld? En wanneer het onrecht nooit in een andere wereld goedgemaakt wordt, waar blijft dan de rechtvaardigheid en wijsheid van het onbewuste? „Wilt gij", zoo roepen de Israëlieten toornig Mozes in de woestijn toe, „deze mensclien de

Sluiten