Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

was wel voor vrede, maar tegen eene wapenschorsing. Hij zei, dat Spanjes leger zich in andere streken kon blijven oefenen, dat ons leger daarentegen zou verzwakken. Maar Oldenbarnevelt was er voor en dreef zijn zin door. In 1609 werd de wapenstilstand te Antwerpen gesloten. De hoofdbepalingen waren: 1. de aartshertogen verklaren, ook uit naam van Spanje, de Vereenigde Gewesten voor onafhankelijke landen; 2. het Bestand zal 12 jaar duren; 3. de Spanjaarden moeten zich tot de vaart op Oost-Indië beperken, gelijk zij is.

§ |r>. DE TWISTEN TIJDENS 1IET BESTAND.

Er was verschil ontstaan over de vraag, of de vergaderingder Staten-Generaal wetten kon maken, die voor het gelieele land golden, dan wel, of elke provincie hare zaken voor zich zelve kon regelen. Een groot deel des volks meende, dat de provinciën zich aan de besluiten der Staten-Generaal moesten onderwerpen; een ander deel, dat elke provincie volkomen vrij was in hare handelingen en binnen hare grenzen kon doen, wat zij verkoos. Het was in het bijzonder het machtige Holland met zijn advocaat Oldenbarnevelt, dat de laatstgenoemde meening voorstond, terwijl de stadhouder Maurits het hoofd werd der andersdenkenden. Tijdens het Bestand leidde dit verschil van meening, gevoegd bij godsdiensttwisten, tot betreurenswaardige gebeurtenissen, bijna tot burgerkrijg.

Verschil van opvatting omtrent een punt, den godsdienst betreffende, gaf aanleiding tot de burgertwisten. De hoogleeraar Arminius en zijne partij, de Arminianen, hadden

Sluiten