Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De verkoopwaarde van deze turf in het veen is ongeveer &/2 mill. gld.

Laagveen. Uit het laagveen wordt de korte turf bereid, ook wel sponturf of baggelaar geheeten. Vóór den aanvang van het werk zorgt men voor een smalle strook gronds, waarop het uitgebaggerde veen kan worden uitgespreid om te drogen. Is de grond gelijk gemaakt en met een laag stroo-

Fig. 1.

bovenop komen. Zijn alle turven gedroogd, dan worden ze in hoopen gebracht.

De totale productie van korte turf in ons land bedraagt ongeveer:

Drente Overijsel N. en Z. Holland Overige provincies

160 millioen stuks. 120 millioen stuks. 200 millioen stuks. 230 millioen stuks.

Turfmachine van Schlickeysen, in beweging gebracht door paarden, ing bedekt, dan kan de spitter zijn werk beginnen. | burige Duitsche venen

tjj-ï a ,1 „ 1 1, _ i l i i i • i

nij gooit ae met een spade losgemaakte stukken nat veen in een vierkanten, platten bak, mengbak genaamd. De menger staat met groote kaplaarzen in den mengbak, om met een klauw en door toevoeging van water het veen tot een dikke modderpap dooreen te mengen. Daarna wordt ze uit den bak op het met strooing bedekte terrein geworpen en zoodra het overtollige water is weggezakt, tot een veenlaag van ongeveer 2 km. dikte platgetrapt (turftrappen). Vervolgens worden met het steekmes de turven op maat gestoken. Heeft de turf door de zonnewarmte de noodige vastheid gekregen, dan wordt ze losgemaakt, waartoe telkens eenige rijen worden uitgenomen en op de naastliggende rijen opgestapeld. Daarna wordt de turf doorgevet, zoodat de bovenste, droge turven beneden en de onderste, natte

Geheel Nederland 700 millioen stuks.

De verkoopwaarde van deze turf in het veen is ongeveer 11/1 mill. gld.

Terwijl bij het hoogveen de dalgrond overblijft, houdt men bij het laagveen een waterplas over en daar men deze vroeger liet liggen, ontstonden op deze wijze in de lage helft van ons land vele meren; tegenwoordig is zulks niet meer mogelijk, omdat degene, die een laagveen uitbaggert, tevens verplicht is den daardoor ontstanen plas droog te leggen, waartoe in Friesland de slikgelden (zie aldaar) gestort moeten worden. Waar de ondergrond der vroeger gevormde plassen uit zeeklei bestaat, zijn deze meestal in de laatste eeuwen leeggemalen en veranderd in droogmakerijen (zie aldaar).

Gebruik van de turf. Behalve voor huishoudelijk gebruik, vindt de turf in niet onbelangrijke mate toepassing als brandstof in fabrieken, vooral in de steenfabrieken langs onze rivieren en in de stroocarton- en aardappelmeelfabrieken in het N. van ons land. Verder worden de bovenste veenlagen ten deele tot turfstrooisel (zie aldaar) verwerkt. Van minder beteekenis is de vervaardiging van turfwol (zie aldaar). Ook turfsteen (zie aldaar) wordt er wel uit bereid.

Machinale turf bereiding. Hoewel in ons land de turfbereiding nog steeds in hoofdzaak zonder krachtwerktuigen geschiedt, komen toch in de laatste jaren in de Drentsche venen meer en meer turfma-

chines in gebruik, bijv. te Emmercompascum, Hoogeveen en Vroomshoop. In de laagvenen vinden alleen in N. en Z. Holland hier en daar machfcies toepassing om het veen te mengen en te kneden. In het buitenland, bijv. in de naspelen daarentegen de

machines reeds een grootere rol bij het veenbedrijf. In fig. 1 is een machine van Schlickeysen door paarden in beweging gebracht, afgebeeld; fig. 2 en 3 geven een afbeelding van de bovenste messen. In fig. 4 ziet men een dwarsdoorsnede van een soortgelijk werktuig met stoomkracht. De veenmassa wordt van boven in de machine gestort. De schroefvormig aan stang W. bevestigde messen SS die niet den geheelen cylinder beslaan, snijden de vezels der door de draaiende beweging van W goed dooreengemengde massa fijn, deze wordt samengeperst door het onderste, voor den uitgang geplaatste mes, waarvoor zich de vorm F bevindt en komt als een doorloopende streng te voorschijn, die in stukken gesneden wordt. De ijzeren staven EE in den cylinder beletten, dat zich de veenmassa vastzet. Fig. 5

Sluiten