Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„De Vlaemsche stem" en gaf met laatstgenoemde een paar woordenboeken Vlaamsch-Fransch en Fransch-Vlaamsch in het licht. In 1869 echter vertrok hij naar Londen en werd er corrector aan een dagblad.

Velde, C. W. M. van de, een Nederlandsch reiziger, geboren in 1818 te Leeuwarden, nam in 1846 als officier dienst bij de marine, kreeg als luitenant ter zee 2de klasse eervol ontslag, was vervolgens van 1845—1849 in burgerlijken dienst in Indië werkzaam en deed vervolgens reizen naar Syrië en Palestina. In 1863 nam hij deel aan de internationale conferentie te Genève, die tot de oprichting van de internationale Roode Kruisconventie leidde, bezocht in 1864 de Deenscli-Duitsche slagvelden en stond van 1870—1871 gedurende het beleg te Parijs aan het hoofd van een Nederlandsche Roode Kruis-ambulance. Bij de instelling van het Nederlandsche Roode Kruis in 1867 werd hij tot eerelid benoemd. Hij was o. a. officier in de orde van de Eikenkroon en ridder van het Legioen van Eer. Hij overleed den 23Bten Maart 1898 te Mentone. Hij schreef: „Reis door Syrië en Palestina" (2 dln., 1854) en „De Nederlandsche ambulance te Versailles" (1871).

Veldeke, Hendrik van. Zie Hendrik van Veldeke.

Velden, Paulus van der, een Hollandsch figuurschilder, werd geboren te Rotterdam den 5den Mei 1837 en vestigde zich later te Christchurch in NieuwZeeland. Hij behoorde tot de Haagsche schooL Zijn schilderijen bezitten niet het harmonieuze van het werk der groote meesters van die richting, doch munten uit door degelijke, ernstige schilderwijze. Hij was de leermeester van Suze Róbertson. Werken van zijn hand bevinden zich hier te lande o. a. in het Rijksmuseum te Amsterdam en in het Gemeente-Museum te 's Gravenhage.

Veldenaar, Johan boekdrukker te Utrecht, gaf in 1479 in het licht: „Chronica, quae fasciculus temporum dicitur. Per Joannem Veldenaer in florentissima universitate Lovaniensi." Er is ook een druk van 1480. Deze kroniek is ongeveer dezelfde als men in de „Analecta" van Mathaeus onder den tiel van „Chronica de Hollant" aantreft. Boxhom geeft er een uittreksel van in zijn „Cronijk van Holland, Seland en Westfriesland."

Veldheer, J. G., een bekend Hollandsch teekenaar en etser, werd geboren te Haarlem den 4den Juni 1866 en is thans te Bergen (Noord-Holland) woonachtig. Hij is door verandering van werkkring eerst laat (in 1889) met teekenen begonnen. Van 1889 tot 1891 bezocht hij de Haagsche Teekenacademie. Doordien hij zich zeer aangetrokken gevoelde tot boekillustratie kwam hij tot de houtgravure, waarvan hij door zelfstudie de techniek meester werd. Later ging hij ook etsen en maakte ook een enkele kopergravure. In de laatste jaren heeft hij veel geschilderd. Hij werd o. a. bekroond te Turijn, Chicago, St. Louis enz. Zijn werk, dat ook in het buitenland zeer bekend is, vindt men hier te lande in verschillende verzamelingen. Zijn ets „Gezicht op Maastricht" is een van zijn bekendste werken.

Veldkers. Zie Cardamine.

Veldmaarschalk was in de 16de eeuw de bevelhebber van de ruiterij, later werd hij de aanvoerder van een zelfstandig legercorps en vervol¬

gens, werd het ambt van veldmaarschalk de hoogste militaire waardigheid in alle groote legers. Soms ia het alleen een titel. Bij ons bestaat deze niet meer, ten tijd der Republiek daarentegen volgde de veldmaarschalk in rang onmiddellijk op den kapiteingeneraal.

Veldmuis. Zie Muis.

Veldsla behoort tot de familie der Valerianeae en hoewel zij met de saladeachtigen in een adem genoemd wordt, wijkt zij toch zóóveel van deze plant af, dat niemand haar daarmee zou verwisselen.

De eerste zaaiing doet men in Augustus, op grond, die reeds voor andere teelten gediend heeft, de tweede volbrengt men in September; soms is de derde zaaiing in begin October wenschelijk. Gedurende den winter kunnen de bladeren als salade genuttigd worden. (Zie ook Valerianella.)

Veldslag- noemt men een belangrijken strijd te velde tusschen vijandelijke legers. Zulk een strijd ter zee heet zeeslag. Een minder belangrijke strijd is een gevecht. Een aantal strategische operaties worden meestal afgesloten door een slag, en de uitkomst daarvan is in den regel beslissend voor den veldtocht of voor een gedeelte daarvan. Zie verder Gevecht.

Veldspaat is de naam van een groep sterk verspreide delfstoffen, die een aanzienlijk aandeel in de samenstelling van de aardkorst hebben. Hun hardheid bedraagt 6, terwijl alle veldspaten gemakkelijk splijten volgens twee onderling bijna rechthoekige vlakken. Alle bestaan uit silicaten van aluminium en van een alkalimetaal of aardalkalimetaal. Men verdeelt hen in kaliumveldspaten en in plaqioktasen. De eerste bestaan uit kaliumaluminiumsilicaat. Hiertoe behooren orthoklaas (met de variëteiten gewone veldspaatadular en sanidien) enmikrok 1 i e n. De plagioklasen bestaan of uit natriumaluminiumsilicaat (a 1 b i e t), of uit calciumaluminiumsilicaat (a n o r t h i e t), of uit een mengsel van deze beide.

Orthoklaas vormt korte, zuilvormige of dikke plaatvormige, trikliene kristallen, die echter een monoklien voorkomen hebben. Het vormt dikwijls tweelingkristallen en komt gedeeltelijk ingegroeid, gedeeltelijk opgegroeid en ten deele ook in kristallijne massa's voor. Men onderscheidt verschillende variëteiten: gewone veldspaat is wit, roodachtig, grijs, geel of groenachtig en vormt een belangrijk bestanddeel van vele gesteenten, vooral van graniet, gneis, syeniet en porfier. Fraaie kristallen komen van Karlsbad (Bohemen), Striegau (Silezië), Baveno (aan het Lago Maggiore), Elba enz. Men gebruikt deze veldspaat voor steenen op spelden, knoppen van wandelstokken en in glazuren en in email; adular is kleurloos, glasglanzend, doorzichtig of doorschijnend en heeft somtijds een blauwachtigen glans, in welk geval men het wel als halfedelgesteente aanwendt in ringen en spelden; sanidien is doorschijnend of doorzichtig, kleurloos of grijs en geelachtig en komt voor in jongere vulkanische gesteenten. Het gekleurde sanidien wordt eveneens als siersteen gebruikt. Mikroklien kristalliseert in het trikliene stelsel en komt meestal in aggregaten van mikroscopisch kleine tweelinglamellen voor. De plagioklasen kristalliseeren duidelijk triklien.

Sluiten