Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gouverneur van Wiborg, van een Luthersch consistorie, van den Grieksch-orthodoxen aartsbisschop van Finland en van een Hof van appel voor de drie provinciën Kuopio, St. Michel en Wiborg, bezit 6 kerken, een oud Gotisch kasteel, een hoogere burgerschool, 3 lycea, 2 middelbare scholen voor meisjes, een zeevaartschool, een museum met bibliotheek, talrijke fabrieken en een haven. De plaats telt (1905) 35 065 inwoners, die een belangrijken transitohandel drijven in houtwaren, boter en ijzer. De omstreken der stad zijn schilderachtig. Op 2 km. afstand ligt Mon repos, het fraaie buitenverblijf van baren Nicolai met een prachtig park. Wiborg, reeds in 1293 een vesting, werd sedert de 15de eeuw herhaaldelijk vruchteloos door de Russen belegerd. Den 248ten Juni 1710 moest het zich echter overgeven aan admiraal Apraxin, waarna het tot 1811 in het bezit van Rusland bleef. Na het ontbinden van de eerste Russische rijksdoema, vergaderde hier van den 22sten—den 23aten Juli 1906 het zoogenaamde Russische Rompparlement, dat hier het „Wiborger Manifest" uitvaardigde.

Wichelaars noemt men hen, die uit bepaalde teekenen voorspellingen doen omtrent toekomstige gebeurtenissen. Zie verder Augur en Sterrenwichelarij.

Wichelroede is een houten of metalen roede, waarmede het Middeleeuwsche bijgeloof verborgen zaken, vooral onder den grond gelegen schatten, meende te kunnen vinden. De houten wichelroede bstond uit een tak met een gaffelverdeeling, gesneden van een hazelnotenboom in den nacht van St. Jan tusschen 11 en 12 uur onder het uitspreken van een bepaald formulier. Als nu degene, die dezen tak snijdt, alsook hij, die hem gebruikt, onder een zeker hemelteeken geboren is, dan zou deze roede een onfeilbare kracht hebben. Wanneer men de uiteinden van den gaffel in de hand hield en den tak horizontaal voor zich uitstrekte, dan boog zich de roede op de plaats, waar het gezochte verborgen lag, naar beneden. Deze beweging noemde men den „slag". Vooral in den jongsten tijd, met name in Duitsch Z. O. Afrika, wordt de wichelroede weder druk gebruikt bij het zoeken naar water. Terwijl een groot aantal geologen die als bedrog bestempelen, trachten andere geleerden, op grond van de mededeelingen omtrent de verrichtingen van betrouwbare personen, er een verklaring voor te vinden. De wichelroede wordt bij het gebruik zoodanig vastgehouden, dat zij in labiel evenwicht is. Een uiterst geringe spiertrekking is voldoende, om haar alsdan in beweging te brengen. Deze kan bij een menscli reeds door electrische stroomen van 0,36— 0,55 Volt spanning worden veroorzaakt. De mensch kan nu vergeleken worden bij een Leidsche flesch; het binnenbekleedsel zijn de zenuwen, de isoleering de huid, terwijl het buitenbekleedsel gevormd wordt door een uitwendige electriciteitsbron, bijv. een stroom grondwater. Komt dus de roededrager daarboven, dan heeft de „slag" plaats. Daar hij niet plaats heeft boven meren en rivieren en ook niet boven stilstaand grondwater, moet wellicht het verschijnsel verklaard worden in verband met de radioactieve eigenschappen van het stroomende i grondwater en der gesteenten, waarlangs het zich i beweegt. Een verklaring van de mogelijkheid om ook de diepte van de grondwaterader te bepalen, : waarop wm Bülow heeft gewezen, is nog niet gevon- ]

XVI

■ den. Een oudere verklaring is afkomstig van Gil< bert, Maréchaux, Erman, Pjaff e. a. Zij meenden te i kunnen aantoonen, dat men hier en ook bij het 1 gebruik van de wichelroede tot het opsporen van ertsaderen, te doen had met onbewuste, zoogenaamde ideomotorische bewegingen. De roede zou zich bewegen, zoodra haar drager het gezochte meende gevonden te hebben.

Wichen, een gemeente in de provincie Gelderland, 3 429 H. A. groot met (1910) 4565 inwoners, wordt begrensd door de Geldersche gemeenten Batenburg, Bergharen, Ewijk, Beuningen, Nijmegen, Overasselt en Balgooi en de Noord-Brabantsche gemeenten Huiseling c.a., Ravenstein en Dieden c.a. Van de laatste 3 wordt zij door de Maas gescheiden. De bodem bestaat uit diluviaal zand en klei. In het O. vindt men het Wichensche meer. Landbouw is het voornaamste middel van bestaan. Tot de gemeente behooren de dorpen Wichen en Niftrik en een aantal buurten en gehuchten. De eerst bekende heerscher van de heerlijkheid Wichen leefde in de eerste helft van de 12de eeuw.

Het dorp Wichen ligt aan den spoorweg van Nijmegen naar 's Hertogenbosch. Men vindt er een slot, dat in 1587 door don Emanuel van Portugal werd gebouwd, een Roomsch-Katholieke kerk, een Hervormde kerk, een Franciscaner klooster en een spoorwegstation. Het komt in een oorkondp van 1105 als Wichen, in een van 1196 als Wighene voor.

Wichern, Johann Heinrich, de grondlegger der inwendige zending in Duitschland, geboren te Hamburg den 21«»<>o April 1808, studeerde te Göttingen en te Berlijn in de godgeleerdheid, belastte zich daarop met het bestuur van een zondagsschool voor arme kinderen in zijn geboortestad en stichtte in 1833 een reddingshuis, dat tot voorbeeld diende voor dergelijke inrichtingen elders in Duitschland, Frankrijk. Engeland, Nederland enz. Op zijn aansporing vormde zich op den kerkdag te Wittenberg in 1848 de Centrale Vereeniging voor de Inwendige Zending. In 1849 belastte de Pruisische regeering hem met het regelen van de hulp aan de 10 000 kinderen, die door de typhusepidemie in Opper Silezië ouderloos waren geworden. Nadat hij in 1851 van een reis naar Engeland was teruggekeerd, bezocht hij op last van de Pruisische regeering de tuchthuizen en gevangenissen, ten einde voorstellen tot verbetering dier inrichtingen te kunnen doen. In 1858 werd hij benoemd tot adviseur bij het ministerie van Binnenlandsche Zaken in Pruisen en belast met het toezicht op de gevangenissen. In 1872 legde hij deze ambten neder om zich te wijden aan de leiding van zijn reddingshuis te Hamburg,welke hij echter, door ziekte gedwongen in 1873 aan zijn zoon Johannes moest overdragen. Van zijn hand verschenen: „Die innere Mission der deutschen evangelischen Kirche" (3de druk, 1889) en„Die Behandlung der Verbrecher und entlassenen Straflinge" (1853); sedert 1844 publiceerde hij de „Fliegende Blatter aus dem Rauhen Hause". Hij overleed den 7de" April 1881 te Hamburg. Zijn „Jugend-und Brautbriefe" (1900) en „Gesammelte Schriften" (6 dln., 1900—1908) werden uitgegeven door zijn zoon.

Wichers, een Nederlandsch geslacht, vestigde zich, om aan de vervolgingen van Alva in Z. Nederland te ontkomen, in de provincie Groningen.

Sluiten