Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

weging der Watergeuzen aan zijn zaak dienstbaar. Den l8ten April 1572 namen dezen Den Briel. Verschillende steden verdreven de Spanjaarden en te Dordrecht erkenden haar afgevaardigden Willem als stadhouder van Holland. Hij trad nu ook zelf weder op, maar zijn veldtocht door Z. Nederland mislukte. Daarna begaf hij zich naar Holland en Zeeland. In 1573 ging hij hier openlijk tot het Calvinisme over. Bij de Unie van 1576 droegen Holland en Zeeland hem de overheid op, zoolang de oorlog duurde; bij de Pacificatie van Gent (November 1576) wist hij het N. en het Z. in den strijd tegen Spanje te vereenigen. Toen de band tusschen beide gedeelten begon te verslappen, bracht hij in 1579 de Unie van Utrecht tot stand, de basis, waarop het gebouw der Republiek der Vereenigde Provinciën werd opgetrokken. In 1580 deed Philips hem in den ban. Willem antwoordde in zijn „Apologie", welke eindigde met de woorden: Jemaintiendrai. In Maart 1582 deed Jean Jauregui te Antwerpen een mislukten aanslag op hem. Eindelijk in 1584 zou hij, na den dood van Anjou, belast worden met de souvereiniteit van Holland en Zeeland, met den titel van graaf. Twee dagen vóór zijn inhuldiging, den 12den Juli 1584, werd hij echter door Balthasar Gerards te Delft vermoord. Hij was achtereenvolgens gehuwd geweest met Anna van Buren, Anna van Saksen, Charlotte van Bourbon en Louise de Coligny. Van zijn kinderen hebben Maurits en Frederik Hendrik een rol in onze geschiedenis gespeeld. Standbeelden van hem bevinden zich te Brussel, 's Gravenhage en Berlijn.

Willem II, prins van Oranje, een zoon van Frederik Hendrik, stadhouder van Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland,Overijsel, Groningen en Drente, geboren te 's Gravenhage den 27sten Mei 1626, aanvaardde in 1647 het bewind.Tegen zijn zin kwam in 1648 de Vrede van Munster tot stand. Daarna bestond er meeningsverschil tusschen hem en de Staten van Holland over het afdanken van troepen. Een nieuw conflict tusschen Willem en de Staten-Generaal eenerzijds en de Staten van Holland anderzijds ontstond naar aanleiding van het eigenmachtig optreden van Witte Cornelisz. de With op zijn tocht naar Brazilië ter verdediging van de belangen der W. Indische Compagnie. In den verderen strijd over het afdanken van troepen behaalde Willem,, die zes leden van de Staten van Holland had doen gevangen nemen en Amsterdam met een beleg bedreigd had, de overwinning. Voor het tot nieuwe conflicten kon komen, overleed hij den 6den November 1650 te 's Gravenhage.

Willem III, zie onder de koningen van Engeland.

Willem IV, Karei Hendrik Friso, prins van Oranje, stadhouder van Holland, Utrecht, Overijsel, Drente, Groningen en Friesland, een zoon van Jan Willem Friso, geboren den lsten September 1711 te Leeuwarden, werd dadelijk bij zijn geboorte, daar zijn vader 6 weken van te voren om het leven was gekomen, door de Staten van Friesland benoemd tot stadhouder, onder voogdij van zijn moeder, Maria Louisa van Hessen-Kassei. In 1718 verhief Groningen, in 1722 Drente en, ondanks Hollands tegenwerking, ook Gelderland hem tot die waardigheid. In 1734 huwde hij met Anna, de dochter van George 11 van Engeland. Ook hiertegen had Holland zich trachten te verzetten. De oorlog met

Frankrijk, dat Sluis had ingenomen en Zeeland bedreigde, had tengevolge, dat Willem in April 1747. door de Staten van Zeeland tot stadhouder werd benoemd. In Mei volgden Holland, Utrecht 'en Overijsel. Als staatsman was hij echter middelmatig en als legeraanvoerder ongeschoold. Een deel van zijn taak droeg hij over aan Lodewijk Ernst, hertog van Brunswijk-Wolfenbuttel. Hij overleed den 22sten October 1751 te 's Gravenhage.

Willem V, prins van Oranje, stadhouder van Holland, Zeeland enz., een zoon van den voorgaande, geboren den 8sten Maart 1748, aanvaardde op 18-jarigen leeftijd het bewind. Hij was van alle Oranjevorsten de minst beteekenende. Vooral zijn gebrek aan zelfvertrouwen werkte belemmerend. Het verderf in het binnenlandsch bestuur vermocht hij niet te stuiten en de ongelukkige afloop van den 4aen Engelschen Oorlog verhoogde zijn impopulariteit. Het leggen van bezettingen in Elburg en Hattem gaf Holland aanleiding om hem als kapiteingeneraal te schorsen.Toen de omwenteling, in Frankrijk uitgebarsten, zich ook in ons vaderland deed gevoelen en door de komst der Franschen de antistadhouderlijke partij de overhand behield, vertrok hij in 1795 met zijn gezin naar Engeland en vandaar in 1801 naar zijirbezittingen in Duitschland, waar hij den 6den April 1806 te Brunswijk overleed. Hij was gehuwd met Frederika Sophia Wilhelmina van Pruisen.

Willem Lodewijk, graaf van Nassau, een zoon van Jan, graaf van Nassau-Dillenburg, een broeder van Willem den Zwijger, geboren den 13dcn Maart 1560, nam reeds in 1580 deel aan de krijgsverrichtingen in de Nederlanden, voerde bevel over Fransche troepen in het beleg van Groningen en Coevorden en ontzette Lochem. Benoemd tot stadhouder van Friesland, maakte hij zich meester van Slijkenburg en Oldemarkt, deed den Spanjaarden veel afbreuk, veroverde in Groningen de schans te Zoutkamp en nam deel in 1591 aan de bemachtiging van Nijmegen en in 1594 met Maurits aan die van Groningen. Hij werd nu stadhouder van Groningen en de Ommelanden. In de kerkelijke twisten van die dagen schaarde hij zich aan de zijde van prins Maurits. Hij was gehuwd met Anna van Nassau, een dochter van prins Willem 1, doch zij ontviel hem reeds den 23sten Juni 1588 zonder kinderen achter te laten. Hij zelf overleed den 318ten Mei 1620.

Willem, graaf van Nassau, een zoon van Jan van Nassau en Magdalena, gravin van Waldeck, geboren in 1591, bewees als veldmaarschalk aan de Vereenigde Nederlanden belangrijke diensten, veroverde onderscheiden sterkten in Vlaanderen, onderscheidde zich in 1633 bij de belegering van Maastricht en bemachtigde Orson en sommige steden in het land van Kleef en Berg. Bij den aanslag van Frederik Hendrik op Antwerpen bezette hij den dijk van Callo; op het valsch gerucht, dat de Spanjaarden met een groote overmacht naderden, nam hij in verwarring de vlucht, zoodat de onderneming van Frederik Hendrik tot groot misnoegen van dezen schipbreuk leed. Willem ontving in 1641 bij de belegering van Gennep een hevige kneuzing,tengevolge waarvan hij in 1642 overleed.

Willem Frederik, graaf van Nassau, stadhouder van Friesland, Groningen en Drente, een zoon van Ernst Casimir, stadhouder van Friesland,

Sluiten