Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

(1890), „Doctrine, histoire pratique et réforme financière ou Exposé élémentaire et critique de la science des finances"(1891), „Les condamnations conditionnelles suivant la loi franijaise et les lois étrangères"(1891), „Essai de législation financière"; „Le budget de la France dans le passé et dans le présent"(1893), „La politique commerciale de 1'Allemagne"(1895) en „Le tellurisme social"(1900).

Worms, Eené, een Fransch socioloog, een zoon van den voorgaande, geboren in 1869 te Rennes, studeerde aan de école normale supérieure, promoveerde in de rechten, de letteren en in de staatkundige en economische wetenschappen. Hij was o. a. secretaris van de vereeniging van advocaten, bijzitter in den Staatsraad, hield van 1897—1902 juridische voorlezingen te Caën en sedert 1902 aan het handelsinstituut te Parijs. Hij behoorde tot de oprichters van het Internationaal sociologisch instituut. Van zijn werken noemen wij: „Précis de philosophie", „Eléments de philosophie scientifique"(1891), „Morale de Spinoza"(1892), „Organisme et Société"(1896), „De natura et methodo sociologiae"(1896) en „Philosophie des sciences sociales"(dl. 1 en 2,1903 en 1904). Hij is mederedacteur van de „Revue internationale de sociologie" en van de „Bibliothèque internationale de sociologie".

Wormser Concordaat is de naam van de overeenkomst, die den 23sten September 1122 op de synode te Worms tusschen den paus en den keizer werd gesloten, waardoor een einde kwam aan den Investituurstrijd (zie aldaar).

Wormvormig- aanhangsel.' Zie Darmen.

Wormziekte. Zie Ankylostomiasis.

Worónesh, een Russisch gouvernement, door de gouvernementen Tambow, Saratow, het land der Donsche Kozakken, Charkow, Koersk en Orlow omgeven, heeft een oppervlakte van 65 895 v. km. en telt 2 531 253 inwoners. Door den Don verdeeld in twee helften, is de bodem in de W.lijke helft bedekt metkrijtheuvels, terwijl de O.lijke een steppenkarakter vertoont. De bodem bevat pijpaarde en krijt. Ijzerertsen komen ook voor, maar worden niet ontgonnen. De voornaamste rivier is de Don; zijn zijrivieren, de Worónesh en de Choper, zijn alleen in het voorjaar bevaarbaar. Het klimaat is een vastelandsklimaat. 69 % van den bodem is bij den landbouw in gebruik, ruim 16 % is bedekt met grasland, bijna 9 % met bosch. De voornaamste middelen van bestaan zijn landbouw en veeteelt. Hoofdprodukten van den landbouw zijn: rogge, tarwe, aardappelen, haver, gerst en gierst. Van belang zijn ook: hennep, tabak en suikerbieten. Op hetgebied van de paardenteelt neemt dit gouvernement in Rusland de eerste plaats in. Aan de rivier Bitjoeg worden de beroemde werkpaarden van dien naam, in de rijksstoeterij te Chrenowskoje uitmuntende dravers gefokt. De veestapel bestond in 1904 uit 528 000 paarden, 824 000 runderen, 1840000 schapen en 288000 varkens. De schapenfokkerij gaat achteruit. De nijverheid telde in 1900 4649 bedrijven met 17 295 arbeiders en een productie van ruim 19 millioen roebel. De voornaamste takken van bedrijf zijn: jevenerstokerijen, suikerfabrieken en olieslagerijen. Centra van verkeer en handel zijn de gelijknamige hoofdstad en Ostrogoshsk.

Worónesh, de hoofdstad van het gelijknamige Russische gouvernement, gelegen aan den Don en aan den spoorweg Koslow—Eostow, heeft 37

XVI

Grieksch-Russische, een R. Katholieke en een Luthersche kerk, 2 gymnasia, een kadettenschool, een hoogere burgerschool, een kweekschool van onderwijzers, een godgeleerd seminarium en een museum en telt 80 599 inwoners. De plaats bezit verschillende fabrieken en een rivierhaven en drijft een levendigen handel. Tot haar behooren 3 groote voorsteden: Twizkaja, Jamskaja en Tsjiskowka. Worónesh wordt reeds op het einde der 12de eeuw vermeld. In 1586 werd het tegen de Tataren versterkt. Peter de Groote bouwde hier in 1694 scheepswerven.

Woronicz, Jolian Paul, een Poolsch dichter, geboren in 1757 te Volhynië als de telg van een aanzienlijk geslacht, trad in de Orde der Jezuïeten en voegde zich, na de opheffing van deze, bij de Missionarissen te Warschau. Nadat hij verschillende proostdijen had bestuurd werd hij in de dagen van het hertogdom Warschau tot lid van den Staatsraad benoemd. In 1815 tot bisschop van Krakau en in 1827 tot aartsbisschop van Warschau en tot primas van Polen. Hij overleed te Weenen den 4den December 1829. Woronicz was een der meestberoemde Poolsche kanselredenaars en als dichter een van de weinige vertegenwoordigers van het Panslavisme onder de Polen, in den geest van „Slavy Dcera" van Kollar. Zijn voornaamste geschrift is: ,,Sybilla'.'(1815), een heldendicht in vi"r zangen, waarin hij naar aanleiding van de Poolsche oudheden, door de vorstin IsdbeUa Czartoryiska op haar buitenverblijf Pulawy in een zoogenaamden tempel der Sybillo verzameld, de geschiedenis van Polen schildert. Ook heeft men van hem een onvoltooide „Lechiada" en het gedicht „Assarmot". Zijn verzamelde geschriften zijn in 1832 in 6 deelen in het licht verschenen.

Woronzow, een Russisch grafelijk en vorstelijk geslacht, had tot stamvader Gawrilo Woronzow, die in 1678 bij de belegering van Tsjigirin in Klein-Rusland sneuvelde. Zijn kleinzoon, Michael Larionowitsj, graaf Woronzow, geboren in 1710, was een gunsteMng van keizerin Elizabeth. Hij was gehuwd met haar nicht gravin Anna Skamonski. In 1744 werd hij vice-kanselier en minister van Buitenlandsche Zaken, later rijkskanselier. Keizer Karei VII nam hem in den stand der rijksgraven op. Hij overleed in 1767. Zijn nicht Elizaleth Romanowna was de minnares van Peter III, voordat deze den troon beklom; na zijn overlijden huwde zij met den senator Poljanski. Haar zuster, Catharina Romanowna, was de vorstin Daschkow (zie aldaar). Een derde zuster, gravin Boetoerlin, onderscheidde zich door haar schoonheid en beminnenswaardig karakter. Haar broeder, graaf Alexander Woronzow, eerst gezant aan onderscheidene hoven in Europa, was van 1802 —1804 rijkskanselier en minister van Buitenlandsche Zaken. Hij overleed in 1806 te Moskou. Een andere broeder, Semen Woronzow, geboren in 1744, was Russisch gezant te Londen en overleed aldaar den 21stel1 Juli 1832. Zijn zoon, Michael, graaf Woronzow, een Russisch adjudant-generaal, geboren te Moskou den 17den Mei 1782, bekleedde eerst onderscheidene diplomatieke betrekkingen, streed vervolgens in den Kaukasus en in Turkije en onderscheidde zich vooral in de veldtochten van 1812— 1814 tegen Frankrijk. Van 1815—1818 was hij chef van het Russische bezettingsleger in Frankrijk, nam vervolgens deel aan het Congres en werd in 1823 militair gouverneur-generaal van Nieuw-Rusland. Na

17

Sluiten