Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Het ijs vindt als koelmiddel een uitgebreide toe- 1 passing. Wordt daarvoor eenerzijds natuurijs ge- i bruikt, anderzijds heeft zich in den lateren tijd een i uitgebreide industrie van kunstijs ontwikkeld. Be- 1 reid met behulp van ijsmachines (zie aldaar), heelt 1 het boven natuurijs voor, dat het uit volmaakt zui- : ver water kan worden verkregen. In verband daarmede onderscheidt men twee soorten: troetel ijs, bereid uit gewoon water, en kristalijs, waarvoor luchten kiemvrij gedestilleerd water als grondstof heeft gediend.

Ysaye, Eufjène, een Belgisch violist, geboren den 16dei> Juli 1858 te Luik, studeerde aldaar en later onder H. Wilniawski en II. Vieuxlemps te Brussel, werd concertmeester in Biise's orkest te Berlijn en deed vanaf 1881 concertreizen door Duitschland, Scandinavië, Rusland, Frankrijk, Italië, Nederland, Engeland en N. Amerika (1894). Van 1886—1897 was hij eerste vioolleeraar aan het conservatorium te Brussel, waar hij in 1891 een quartetvereeniging voor de beoefening van moderne kamermuziek en in 1895 de „Société symphonique" voor moderne symfonische muziek, oratoria enz. oprichtte. Sedert 1897 wijdde hij zich geheel aan de leiding van deze laatste vereeniging (Concerts Ysaye). Uitmuntend door warmte"en kracht van voordracht, is Ysaye onder de levende violisten één van de merkwaardigste. Zijn composities, waaronder 6 vioolconcerten, werden tot nu toe niet gedrukt.

Ijsbaan noemt men een min of meer kunstmatige ijsvlakte voor de beoefening van de schaatsensport. Wanneer men afziet van de volkomen natuurlijke ijsbanen, gevormd in rivieren, meren enz., op wier ontstaan de mensch zoo goed als geen invloed heeft, kunnen de ijsbanen, naar de wijze, waarop de ijsvorming tot stand komt, in twee typen onderscheiden worden. Bij het eerste is de ijsvorming afhankelijk van de weersgesteldheid. Deze ijsbanen worden aangelegd op ondergeloopen weiland, in kunstmatige bassins enz. Bij de keuze van liet terrein moet op verschillende zaken gelet worden. Het moet gemakkelijk te bereiken en windvrij zijn en buiten de zon liggen. Water moet ten allen tijde en in voldoende hoeveelheid kunnen worden aangevoerd. Ook mag de bodem niet te doorlatend zijn. Bij deze soort ijsbanen kan van kern- of van bomijs worden gebruik gemaakt. In het eerste geval wordt het terrein van de ijsbaan reeds vroegtijdig ter hoogte van 40—50 cm. onder water gezet; in het tweede geval laat men op een vlakken en ondoordringbaren bodem een zeer dunne laag water loopen, na het bevriezen daarvan een tweede enz. Op deze wijze kan reeds in één enkele nacht een ijsdikte van 3 cm. worden verkregen. Tegenover het voordeel van de snelheid, waarmede zulke ijsbanen worden verkregen, staat het nadeel van de mindere duurzaamheid van het ijs.

Geheel onafhankelijk van de weersgesteldheid zijn de in gebouwen aangelegde ijsbanen onder kunstmatige verwekking van koude. De nadeelen van de vorige soort van ijsbanen doen zich hier niet voor. Het eenige bezwaar ligt in de liooge bedrijfskosten, zoodat zij alleen in betalingskrachtige centra kans van slagen hebben. In Europa zijn sedert 1881 ongeveer 30 van deze ijsbanen aangelegd, o. a. te Parijs (2), Londen (2), Brussel, Lyon, Nizza, Glasgow en Berlijn. Het „Berliner Eispalast" is in alle opzichten het modernste en grootste. De bodem bestaat uit be¬

ton, dat door het tusschenvoegen van lagen kwik minder warmtegeleidend gemaakt isï Op dezen bodem liggen onderling evenwijdig en dicht naast elkander buizen met een uitwendige doorsnede van 50 mm. Groepsgewijze zijn deze onderling door sluitstukken verbonden, waardoor een aantal lange buisleidingen ontstaat. Het ééne uiteinde van deze is verbonden met een aanvoer-, het andere met een afvoerbuis. Door dit buizennet perst men een zoutoplossing van -10° C. Daardoor wordt het boven de buizen staande water afgekoeld, terwijl de temperatuur van de zoutoplossing 1—2° C. stijgt. Een ijsdikte van 12 cm. blijkt voldoende. Voor het exploiteeren van een ijsoppervlakte van 1900 v.m. is te Berlijn een stoommachine van 200 P. K. in werking, welke de pompen en de koude verwekkende machines drijft.

Ijsbeer. Zie Beer.

IJsbeker. een drinkbeker van ijs, wordt volgens het procédé, door den Nederlandschen ingenieur Huizer aangegeven, in vriesvormen gemaakt, waarbij, door de eigenaardigheden van de vervaardiging, het ijs waterdicht wordt. De wanddikte bedraagt 3 mm., de bodem is een weinig dikker en eenigszins gebogen. De bekers komen, voorzien van een papieren omhulsel, geheel gereed uit de machine. Zij werden in den zomer van 1908 door de naamlooze vennootschap N. IJ. M. P. H. in de Oranje-Gallerij te Scheveningen gebruikt bij den verkoop van verkoelende dranken. Na eenmaal gebruikt te zijn, doet de beker geen dienst meer, een zeer belangrijk hygiënisch voordeel.

Ijsberg1, een in zee drijvende groote en compacte ijsmassa, ontstaat, doordat de gletschers in de Poolstreken met hun beneden-einde in zee afdalen en door de opwaartsche drukking van het soortelijk zwaardere water na eenigen tijd afbreken (kalven van den gletscher), ook wel, doordat pakijs of ijsvelden zich op elkander stapelen. De ijsbergen zijn wit als krijt; op eén versch breukvlak vertoonen zij een glanzend groene of blauwe kleur. Zij steken tot 100 m. boven den zeespiegel uit. De totale dikte mag in zulke gevallen op 700-—800 m. gesteld worden. De lengte en breedte bedraagt dikwijls verscheidene km. Verplaatst zich door afsmelting het zwaartepunt van deze ijsmassa's, dan nemen zij een nieawen evenwichtsstand aan, waarbij haar bewegingen (kantelen) voor schepen gevaarlijk kunnen worden. Door polaire stroomingen bereiken zij in den Atlantischen Oceaan niet zelden den 36sten graad N. Br. Zeer veelvuldig komen zij voor in het vaarwater ten Z. en O. van de New-Foundlandsbank. Den 24sten Mei 1882 nam een schip aldaar binnen 24 uur 351 ijsbergen waar. Alle schepen zijn verplicht om de plaats van de waargenomen ijsbergen aan de havenautoriteiten te melden. Op grond van deze berichten vervaardigen het observatorium te Hamburg en het Hydrografisch Instituut te New-York ijskaarten en ijsprognosen, welke aan de uitloopende schepen worden verstrekt.

Ijsbloem. Zie Mesembryanthemeeën.

IJsbok. Zie IJsbreker.

IJsbord, een houten of metalen schutting, wordt aan stangen aan de boorden van een schip opgehangen zóó, dat het ondereinde beneden den wal terspiegel reikt, met de bedoeling om het schip tegen l het schuren van drijfijs te beveiligen.

IJsbreker of IJsbok. Zie Brug.

Sluiten