Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

handarbeid met losse typen. Eerst toen men dit stelsel prijsgaf, gelukte het een machine te construeeren, welke zonder typen werkt en die men zet- en regelgietmachine kan noemen; hierbij waren de moeilijkheden, voortvloeiende uit het gebruik van losse typen, overwonmen. Na een eerste poging van Westcott (1876), welke niet geheel tot het gewenschte resultaat leidde, construeerde MergenthaUr te Cin-

FIG. 2.

Fig. 3.

letter een anderen vorm'of een andere combinatie hebben, blijven de matrijzen aan de distribueerstaaf hangen, totdat zij, voortbewogen door de transportschroef U (fig. 2), boven de sleuven van het magazijn A komen, waarin zij behooren. Op dat oogenblik vallen zij, zooals in fig. 5 is aangegeven, naar beneden en in het magazijn.

De machine wordt gedreven door een motor. De

Fig. 4

Linotype (schematisch). Matrijzenregel.

cinnati zijn Linotype (fig. 1), die geen typen, maar matrijzen (gietvormen) zet in den vorm van regels. Deze matrijzen worden door het aanslaan van de toetsen D (fig. 2) met behulp van de stangen C en de echappementen B (één aan den mond van elke sleuf), stuk voor stuk uit de sleuven van het magazijn A genomen. Zij vallen door de geleidingen E naar beneden en worden door den transportriem F naar den verzamelaar G gevoerd. Door op den hefboom J te drukken vallen wigvormige spatiën, welke op de hellende randen van het raamvormig magazijn H hangen, in den verzamelaar.

Matrijzen a (hg. i) en holwit c c worden aldus ter lengte van één regel bij elkander gevoegd. Dan gaat de verzamelaar naar boven (fig. 2), richting van den pijl) in den gestippelden stand open. Een transporteur voert den regel naar links (pijlrichting 2) en geeft hem over aan een tweeden transporteur, die hem voor de opening e in het gietrad K voert (pijlrichting 3), terwijl ondertusschen de verzamelaar G en de eerste transporteur hun vorigen stand weder innemen. Door op den kolf O (fig. 4) te drukken wordt de letterspecie, welke een gasbrander N in den smeltkroes M vloeibaar houdt, in de groef d van den matrijzenregel (fig. 3) geperst, waardoor een typenregel ontstaat. Intusschen is de matrijzenregel door een transporteur opgeheven (fig. 2 pijlrichting 4) om daarna door een schuiver naar rechts vervoerd te worden (pijlrichting 5), terwijl de transporteur weder naar beneden gaat. Aangekomen in den distribueertoestel, wordt de matrijzenregel eerst ontdaan van zijn spatiën. Daartoe dragen deze zijdelingsche aanzetsels, waarmede zij in de groeven van een houder blijven hangen. De matrijzen worden op een geribde staaf L omhooggeheven (pijlrichting 6,7), terwijl de naar rechts verdergaande schuiven de spatiën in het magazijn H terugbrengen, waarna deze opnieuw haar kringloop kunnen beginnen. De aan R hangende matrijzen voert een schuiver naar rechts (pijlrichting 8) in een hulsel W, waarbij de distribueerstaaf T (fig. 4 en 5) aansluit. Met haar tandjes f, die door iedere

Distributiestaaf met magazijnsleuven.

zetter doet niets anders dan het toetsenbord bedienen en op de hefboomen drukken om den transporteur van den matrijzenregel, resp. den giettoestel en den transporteur, naar den distribueertoestel te verplaatsen. Gemiddeld zet een machinezetter aldus 6 000 letters per uur, overeenkomende — het distribueeren bij het handzetten medegerekend — met het werk van vier handzetters. De hooge prijs

cu ubl ieiL, uat correctie m ae gegoten regels onmogelijk is, belemmeren echter de invoering van de machine.

Eenvoudiger van constructie is de typograaf, een uitvinding van Rogers en Bright. Hij bestaat in hoofdzaak uit een

met 84 draden be- Fig. 5.

spannen raam, dat omhoog kan worden geklapt, een toetsenbord, een gietvorm, een smeltkroes en een opsluittrommel. De matrijzen hangen aan de genoemde

draden en vallen door op de toetsen

te drukken stuk voor stuk naar beneden. Door een afzonderlijken toets worden spatiën ingevoegd. Is een regel

bijna gezet, dan drukt de zetter op een knop boven het toetsenbord, waardoor het mechanisme in werking wordt gebracht, dat den matrijzenregel automatisch opsluit. De aldus verkregen gietvorm wordt automatisch gegoten en de letterregel geschaafd, waarop de zetter het raam oplicht om de matrijzen langs de draden naar haar oude plaats terug te bren-

Giettoestei.

Sluiten