Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tritio passiva, ofschoon Luther dit zelden had gedaan, uitdrukkelijk dgn naam van Busse (poenitentia, bekeering), met beroep op Luk. 24:47, en gaf er deze opmerkelijke verklaring bij: wiewohl etliche achten, man solle nichts lehren vor dem Glauben, sondern die Busse aus und nach dem Glauben folgend lehren, auf dass die Widersacher nicht sagen mögen, man widerrufe unsere vorige Lehre, so ist aber doch anzusehen, weil die Busse und Gesetz auch zu dem gemeinen Glauben gehören (denn man muss ja zuvor glauben, dass Gott sei, der da dreue, gebiete und schrecke eet.), so sei es für den gemeinen groben Mann, dass man solche Stücke des Glaubens lasse bleiben unter dem Namen Busse, Gebot, Gesetz, Furcht etc., auf dass sie desto unterschiedlicher den Glauben Christi verstehen '). Practische, paedagogische overwegingen leidden er Luther dus toe, om de contritio passiva als het eerste moment der bekeering vast te houden.

Vandaar werd in de Luthersche belijdenis en theologie3) de bekeering (poenitentia) steeds onderscheiden in twee deelen: contritio en fides, beantwoordend aan de tegenstelling tusschen wet en Evangelie; en aan deze beide deelen werd dan op losse wijze nog een derde deel over de bona opera of de nova obedientia vastgeknoopt, met de opmerking: deinde sequi debent bona opera, quae sunt fructus poenitentiae 3). Daarentegen liet Calvijn de poenitentia, welke soms aan het geloof voorafging, meer en meer terugtreden en schoof die, welke op het geloof volgde en daaruit voortkwam, hoe langer hoe sterker op den voorgrond. Dit stond ook daarmede in verband, dat hij steeds meer, niet alleen bij de volwassenen, maar ook bij de kinderen der gemeente, van het verbond der genade en van hunne insitio in Christum uitging. De poenitentia kwam dus in het Christelijk leven te staan; zij had hare onderstelling in wedergeboorte en geloof; hare deelen waren niet contritio en fides, maar mortificatio en vivificatio; zij duurde heel het leven voort en vond hare plaats in de leer der dankbaarheid 4).

Bij Loofs t. a. p. bl. 791.

2) Verg. J. T. Muller, Die Symb. Bucher bl. 41. 167. 171. 174. 312. 634, en voor de Lutb. dogmatici: Schmid, Die Dogm. der ev. luth. K. bl. 339 v.

3) Muller, Die Symb. Bücher bl. 41. 171. 531.

4) Enkelen, zooals Sohnius, noemen nog wel contritio en fides als de beide deelen der poenitentia, maar de meesten volgen Calvijn, verg. inzonderheid den Heid. Catech. vr. 88. 89.

Sluiten