Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

306

§ 140. Inrichting der landskerken. Rijksdagen.

maar wel het uitgangspunt voor de ontwikkehng der staatskerken omdat alle stenden der nieuwe leer zich zoo gedroegen, dat zij zich niet konden verantwoorden voor God en den keizer.

40 Het eerst verklaarde Philips van Hessen den rijksdag zóó, dat hem alle recht toekwam een landskerk te stichten. Zijn synode van Homberg (October 1526) verordende de afschaffing der feesten en de bedevaarten, de opruiming der reliquieën en beelden, tot voorkoming van „gruwelijke afgoderij". In tal van kerken dreven zelfs beeldstormers hun spel. Het kerkehjk goed werd genaast en daarna de kathoheke eeredienst afgeschaft. Wie zich naar de nieuwe orde niet wilde voegen, kon in ballingschap gaan *) Een werkje, dat de katholieken tot het zuivere Evangehe moest trekken, prees den landgraaf P h i 1 i p s als „een werktuig Gods" en een „nieuwe Josias". Toch leefde hij voortdurend ui echtbreuk en dacht er in 1526 reeds aan, bij zijn eerste een tweede vrouw te nemen. Zoo slecht leefde hij het „Evangehe" na dat hij in 15 jaar slechts eens deel aan het avondmaal nam. Het volk was, volgens den stichter der Hessische kerk, EransLambert), niet veel beter.

Het keurvorstendom Saksen lag woest en wdd, zoodat Luther en Melanchthon bij den keurvorst over het verval der religie en der zeden bitter klaagden. Eindehjk benoemde deze visitatoren : theologen en leeken. De eersten zouden de landskerk inrichten, de laatsten den staat der kerkehjke goederen onderzoeken Melanchthon ontwierp de instructie voor de predikanten, die door Luther werd goedgekeurd en aangevuld met de bijvoeging, dat men de communie onder beide gedaanten moest aanprijzen en heftig uitvallen tegen het Pausdom, als tegen den duivel en zijn rijk". Niet alle feesten schafte men af en behield een Duitsche Mis om den eenvoud des volks 3).

Het hertogdom Brunswijk *) hervormde hertog Ernst, een trouwe aanhanger van Luther. Graaf Enno van Oost-

i) Conrad, Die Reformationsordnung für die Gemeinden Hessens von 1526 nach Inhalt und Quellen, Halle 1897. "...

*) Stieve, De Fr. Lamberto Avenionensi, Vratislavu 1867. Buffet, Biosraphie de Fr. Lambert, Paris 1873. .

*)Burkhardt, Geschichte der S&chsichen Kirchen- und Schulvisitationen von 1524—1545, Leipzig 1879.

4) Wrede, Die Einführung der Reformation im Lüneburgischen durch Herzog Ernst den Bekenner, Göttingen 1887.

Sluiten