Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 142. Vrede van Augsburg (1555) en vrede van Munster (1648.)

323

bijbel, die begrepen wordt en tot het geloof brengt door een innerlijke inspraak Gods. h. Daarom bestaat er geen leerambt, geen priesterschap, geen hiërarchie in de Kerk. i. Deze is onzichtbaar gehjk het geloof in de harten der menschen, die zich echter vereenigen ter aanhooring van het reine Evangehe en het ontvangen der sacramenten. — Men denke echter niet, dat alle Lutheranen de leer van Luther onvervalscht bewaarden. De goede werken hield M elanchthon reeds in 1535 noodzakelijk ter zaligheid ; iets dergelijks leerde het Interim van Augsburg en Leipzig. Nicolaas A m s d o r f daarentegen oordeelde, dat de goede werken ter zaligheid zelfs schadehjk waren. Over dit en verschülende andere leerstukken van Luther ontstonden heftige twisten.

§ 142.

Godsdienstvrede in Augsburg in 1555. Kerkelijke twisten tot den vrede van Munster (1648).

Janssen-Pastor (XVII—XVIII Aufl.), Band III. 605 ff. ; Band IV—V. Pastor, Die kirchlichen Beunionsbestrebungen wahrend der Beg. Karls V, Freib. 1879, S. 345—478. Wolf, Der Augsburger Beligionsfriede, Stuttgart 1890. Brandt, Der Augsburger Beligionsfriede vom 25 Sept. 1555, München 1896. Bitter, Deutsche Geschichte im Zeitalter der Gegenreformation und des dreissigjahrigen Krieges, 2 Bde. Stuttgart 1887. Onno Klopp, Der dreissigjahrige Krieg bis zum Tode Gustav Adolfs 1632, Paderborn 1891 ff. 3 Bde. Oindely, Geschichte des dreissigjahrigen Krieges, Prag 1869 ff. 4 Bde. Freitag, Le peuple allemand a 1'époque de la guerre de Trente ans, trad. Mercier, Paris 1900. Meaux, La réforme et la politique en Europe jusqu' a la paix de Westphalie, Paris 1889.

1°. De oorlog tusschen den keizer en den Smalkaldischen bond had reeds lang gedreigd en brak eindehjk na den dood van Luther in den zomer van 1546 uitDe vijandelijkheden opende de hoofdman der bondgenooten, Sebastianus Schartlin, die in Juh de stad Pussen innam en wilde voortrukken naar Trente, om de synode uit elkaar te jagen. De keizer verhet Regensburg in Augustus en bracht, bijna zonder tegenstand te ontmoeten, heel

l) Le Mang, Die Darstellung des Schmalkaldischen Krieges in den Denkwürdigkeiten Kaiser Karls V, Leipzig 1890. John, Geschichte des Schmalk. Krieges, Leipzig 1857.

Sluiten