Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 144. Calvijn en Calvinisme in Zwitserland.

335

er een onderzoek werd ingesteld, verliet C a 1 v ij n Parijs en schreef te Orleans zijn eerste theologische werk: De Psychopannychia tegen de Anabaptisten. In 1535 voltooide hij te Bazel zijn hoofdwerk : Calvini Institutio (later Institutiones) religionis christianae, dat bij met een opdracht aan Frans I van Frankrijk het eerst uitgaf te Bazel in 1536. Bij eiken nieuwen druk groeide het werk aan x) Was het oorspronkehjk in 6 afdeelingen, de laatste door C a 1 v ij n zelf bezorgde uitgaaf (1558) bevat 80 hoofdstukken in 4 boeken : De cognüione Dei Bectoris ; De cognitione Dei Redemptoris ; De modo percipiendae gratiae Christi ; De externis mediis ad salutem.

2°. Stond C a 1 v ij n wellicht in oorspronkehjkheid beneden Luther en Zwingli, in logische gevolgtrekking en scherpe redeneering overtrof hij beiden. Het hoofddogma zijner leer 2) is de absolute praedestinatie en reprobatie. God zet den mensch aan en drijft hem tot de zonde, die echter toch vrijwillig gepleegd wordt, omdat de drang niet uitwendig, maar alleen inwendig is. God schept een deel der menschen, om door hen het kwaad te doen ; maar toch is deze noodzakelijkheid geen fatahsme, maar de verborgen wil Gods, die rechtvaardig is, ofschoon de mensch dit niet begrijpt 3). In de leer der rechtvaardigmahing verschilde C a 1 v ij n niet veel van Luther. Het geloof is hem als een aarden vat, in zich zelf waardeloos, maar waarin aan den hemelschen Vader wordt aangeboden Jezus Christus, die den mensch zahg maakt. Wat de gevolgen der erfzonde aangaat, is de leer van C a 1 v ij n niet vast, zoodat hij nu eens de vernietiging, dan weer alleen beschadiging van het evenbeeld Gods in den mensch verkondigt. De goede werken der heidenen noemt hij zondig, die der geloovigen niet heel rein. Slechts twee sacramenten erkende C a 1 v ij n. Allen die bestemd zijn voor de verdoemenis worden in het doopsel alleen uiterlijk

') Lanaon, L'institution chrétienne de Calvin (Revue hist. 1894 (Tom. 54), p. 60 ss.).

s) Levièvre, la maitrise de 1'esprit. Essai critique sur le principe fondamental de la theologie de Calvin, Cahors 1900. Grosclaude, Exposition et critique de 1'ecclésiologie de Calvin, Genève 1986.

s) „Dicimus, aeterno et immutabili consilio Deum semel constituisse quos ohm semel assumere vellet in salutem, quos rursum exitio devovere. Hoe consilium quoad electos in gratuita ejus misericordia fundatum esse asserimus, nullo humanae dignitatis aspectu : quos vero damnationi addicit, his justo quidem et irreprehensibüi ipsius judicio vitae aditum praecludi. Instit. lib. III, Cap. 21. No. 7 ; ed. Lugdun. Batav. 1654, p. 329.

Sluiten