Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

340

§ 145. Calvinisme in Frankrijk.

tijdens een godsdienstoefening vermoordden. Hier ligt de aanleiding van den volgenden burgeroorlog a).

3°. Het triumviraat der kathoheken bestond uit den hertog Frans van Guise, MontmorencyenSt. André; de eersten der Hugenoten waren de Chatillons en Condé. Deze verzamelde een leger en veroverde enkele steden. Bij Toulouse kwam het in Mei tot een gevecht, waar de kathoheken overwonnen. Toen de Hugenoten zich niet onderwierpen, werd het edict van St. Germain herroepen en de strijd voortgezet, totdat de oproerlingen in December 1562 bij Dreux een beshssende nederlaag leden. Condé kwam in gevangenschap en Coligny verschanste zich te Orleans. Toen Guise deze stad belegerde, werd hij in Februari 1563 door den Calvinist P o 11 r o t vermoord2). De eerste oorlog eindigde in Maart 1563 met het verdrag van Amboise, waar het edict van St. Germain, met eenige beperkingen, hernieuwd werd.

4°. Door de ontevredenheid van Condé en Coligny ontbrandde de tweede oorlog weldra. Het sein daartoe gaf de Michelade de Nimes (29 Sept. 1567) 8). De kathoheken overwonnen bij St. Denys, waar echter hun aanvoerder Montmorency het leven het. Toen troepen uit de Palts de Hugenoten te hulp kwamen, werd de vrede van Longjumeau gesloten (Maart 1568), waardoor de vrede van St. Germain opnieuw werd bevestigd. De Hugenoten eischten echter meer, tot groote ergernis van Karei IX, die den vrede herriep en de ketterij op straffe des doods verbood.

5°. Terstond brak de derde oorlog uit (1569). Bij Jarnac leden de Hugenoten nogmaals een nederlaag en verloren hun aanvoerder Condé (Maart 1569). Nu stelden zich Coligny, Hendrik van Navarra en Hendrik Condé aan het hoofd der Calvinisten. Maar wederom werden ze geslagen bij Moncontour (3 Oct. 1569) en dankten alleen aan vrienden bij het hof hun behoud. In Augustus 1570 kwam de vrede van St. Germain-en-Laye tot stand, waardoor de Hugenoten werden versterkt. Ze ontvingen

I) Lacombe, Les débuts des guerres de religion. Cath. de Médicis entre Guise et Condé, Paris 1899. A. Picard, Thóodore de Bèse. Ses idéés sur le droit d'insurrection et son röle pendant la première guerre de religion, Cahors 1906.

*) De Ruble, L'assassinat de Francais de Lorraine, duc de Guise, Paris 1898.

8) Combes, L'entrevue de Bayonne, Paris 1882. Bouquette, L'inquisition protestante. Les St. Barthélémy calvinistes, Paris 1906.

Sluiten