Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

342

§ 145. Calvinisme in Frankrijk.

zijde vaster aaneensluiting in de Heilige Liga x) ten gevolge. Haar hoofd was hertog Hendrik de Guise, die weldra in het gansche rijk duizenden aanhangers vond. Wijl de koning aan de onderdrukking der machtige Liga zelfs niet kon denken, plaatste hij zich aan de spits en het terstond de godsdienstvrijheid der Hugenoten herroepen (Blois 1577). Nu ontvlamde de vijfde oorlog, die echter nog hetzelfde jaar eindigde in den vrede van Poitiers (1577). De Calvinisten ontvingen naar hun zin niet genoeg.

8°. Derhalve begonnen zij in 1580 den zesden oorlog. Uiterst gunstig was voor hen de vrede van Filex (26 Nov.). Hendrik van Navarra steeg tot hoog aanzien en werd zelfs tot troonopvolger bestemd (1584). Heel Frankrijk kwam daarop in beroering. Hendrik de Guise, de candidaat der kathoheken behaalde verschillende voordeelen, maar werd met zijn broeder, den kardinaal van Lyon, door den koning verraderlijk vermoord (1588). De Liga verhief zich tegen den koning en zelfs Parijs greep naar de wapenen. Hendrik IH echter verbond zich met Hendrik van Navarra en trok op tegen Parijs, waar hij door den jongen Dominikaan Jacques Clément, als tiran zijns volks werd gedood (1589).

9°. Met hem overleed de laatste V a 1 o i s, zoodat nu Hendrik IV van Navarra de kroon aanvaardde. Wel sloeg deze allen tegenstand der Spanjaarden en bijzonder der Liga met groote dapperheid neer, maar zag weldra in, dat hij als Calvinist nooit rustig de kroon zou dragen. S u 11 y raadde hem de bekeering tot het katholicisme, dat hij eindelijk den 25 Juh 1593 openlijk omhelsde 2). De rust was hersteld en de Liga loste zich op. Wat later werd de zaak van den godsdienst geregeld door het edict van Nantess) (13 April 1598): vrijheid van godsdienst werd aan de Hugenoten geschonken, toegang tot alle ambten en scholen ; vertegenwoordiging in de parlementen van Grenoble en Bordeaux ; vrij bezit hunner universiteiten en voor hun veiligheid versterkte steden voor acht jaar. Zeer weinig beteekende eenige geringe

*) H. de VEpinois, La ligue et les papes, Paris 1886. Richard, La papauté et la Ligue francaise, Paris 1901.

2) Etudes, Tom. 92 (1902), 91 ss.; 101 (1904), 64 ss. ; 168 ss. Revue des q. hist., Tom. 68 (1900), 217 ss. De la Brière S. J. Conversion de Henri IV, Paris 1905.

8) Faurey, Henri IV et 1'édit de Nantes. Bordeaux 1903. Etudes, Tom. 98—99 (1904), 759 ss.; 44 ss. Boulenger, Les protestants a Nimes au temps de 1'édit de Nantes, Paris 1903.

Sluiten