Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

612

§ 182. Protestantisme.

gelical party), die zich houden aan het Calvinisme en de 39 artikelen ; dan de Tractarianen van P u s e y (f 1882). De Ritualisten bestrijden de 39 artikelen, houden zeven sacramenten, het misoffer, de transsubstantiatie, het caelibaat en trachten aUe ceremoniën van de kathoheke Kerk in te voeren. Velen dezer Tractarianen zijn reeds tot de Moeder-Kerk teruggekeerd.

In Schotland bracht Chalmers (f 1874) nieuw leven door de stichting eener Vrije presbyleriaansche kerk, waartoe heden 1/3 der bevolking behoort. Ook Zwitserland ontving als reactie tegen het rationahsme een Vrije kerk, die bijzonder in het Fransche gedeelte en het kanton Bern tot bloei kwam. De leer van C a 1 v ij n wordt nauwelijks meer gevolgd en moest plaats maken voor ongeloof en rationahsme. Frankrijk gaf aan de protestanten in het begin der XIX eeuw vrijheid van godsdienst. Dj, 1848 ontstond een Vrije evangelische kerk. Maar ook daarna heerschte er onder de 650.000 protestanten voortdurend oneenigheid. Dj de Vereenigde Staten van Noord-Amerika telt men over de 70 verschillende sekten, waarvan de Methodisten en Baptisten het talrijkst zijn. Meer dan de helft der bevolking bemoeit zich met geen godsdienst. De hoogste klasse behoort tot de bisschoppelijke kerk, de burgers houden aan de sekten, terwijl de armen gewoonlijk aUeen staan. Tegenover de geloovige kerken staat de liberale Liga (1873) en de Vrije kerkehjke Vereeniging (1867), die het christendom en alle sekten bestrijden *).

5°. Van de sekten in de XIX eeuw ontstaan moeten worden vermeld de Lrvingianen, aldus genaamd naar hun stichter E. Ir ving (f 1834) te Londen. Zij prediken de charismata der eerste tijden des christendoms en het duizendjarig rijk. Reeds bestaat de sekte in verschillende landen 2). De Mormonen werden gesticht door Joseph Smithin 1830. De leer berust op aanteekeningen van M o r m o n, een profeet der Joden, die, volgens S m i t h onder koning Sedecias naar Amerika kwamen. De Mormonen zijn Wederdoopers, loochenen de erfzonde, veroorloven de polygamie en hadden aanvankehjk, om hun fanatiek optreden, zeer veel tegenstanders 3). Uit het Engelsch Methodisme kwam het Heilsleger voort, dat gesticht werd in 1865 door W. B o o t h

x) Zahn, Abriss der evangelischen Kirche in Amerika, 1889.

2) E. Miller, History and doctrine of Irving, 2 vols, London 1878.

8) Oraham, The Mormons, London 1913. Cf. Albers S. J., Studiën 1923.

Sluiten