Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

10

dit niet met meer consequentie en met grootere kennis der feiten had kunnen zijn toegepast (partijen verschillen daarover aanmerkelijk van meening); men heeft het in elk geval als leidende gedachte aanvaard, zij het niet absoluut, doch gemitigeerd door andere beginselen. Vooreerst door ,,the right which all peoples, whether small or great, have to the enjoyment of full security and free economie development," en verder door het belang van de waarborging van zee- en landgrenzen tegen ongerechtvaardigde aanvallen. Deze doorkruisingen van het grondbeginsel veroorzaken zeer netelige kwesties, die niet alle op de gelukkigste wijze zijn opgelost, maar die ons in dit verband niet verder hebben bezig te houden. Voor mijn doel is thans voldoende er op te wijzen, dat de verhoudingen in een eeuw volkomen zijn veranderd. Men kan het ook zoo uitdrukken: niet meer voorwerp van beheersching door dynastieke of andere machthebbers, zijn de volken; het zijn integendeel dedpelsteüingen. de strevingen der volkpn, dip «Js crj^riurn voor de staatsvorming woiden aangenomen; in vak-terminologie: niet meer als objecten doch als subjecten worden zij beschouwd. Maar daarmee ziet de wetenschap zich voor de vraag gesteld: „wat is dan eigenlijk een volk?"

L Het is weer één der ironieën der staatsrechts-geschiedenis, dat dit door de revolutionaire/ onhistorische theorie van Rousseau onvermijdelijk aan de orde gestelde begrip „volk" onmiddellijk naar de geschiedenis, de traditie, terugwijst. Een kort geleden verschenen studie van Dr. Rothenbücher, waarin de „natie" als een sociale formatie behandeld wordt naast andere „gesellschaftliche Gebilde," draagt zelfs als hoofdtitel „Ueber das Wesen des Geschichtlichen." Het zijn de gemeenschappelijke lotgevallen, gemeenschappelijk gedragen leed, gemeenschappelijk ondervonden vreugde, gezamentlijke groote daden, gezamentlijke diepe ellende, m.a.w. gezamentlijke, diep in de ziel gegrifte historische herinneringen, die het bewustzijn van als geordende groep te zamen te behooren wekken, hetwelk meer en meer als

Sluiten