Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

15

om den staat met de rechtsorde te identificeeren (Kelsen).! De georganiseerde groep met haar stelsel van organen is nu eenmaal iets anders dan het geheel der leefrefplejjjLvnnr de groep en haar organen; dat de taal hier verschillende woorden gebruikt, is niet toevallig. Er is verband tusschen staat en recht, geen identiteit Er is verband om deze reden: elke orgaan-samenstelling en elke orgaan-functioneering in een groep is iets feitelijks, maar daarmee is tevens onverbrekelijk verbonden verantwoordelijkheid. Men kan en moet,kennis^J^eqre-^ t^c<jij[eit„enn1orm,rziins-oordeelen en waardeeringen onderscheiden; men moet daarbij echter altijd blijven bedenken, dat het menschelijk bewustzijn aan feitelijke verhoudingen en feitelijke gedragingen naar vaste wetmatigheid verantwoordelijkheid voor de gevolgen verbindt, en tevens dat die verantwoordelij kstelling in het causale proces zelve weer een factor vormt. Men verheldert dus de te onderzoeken verschijnselen niet, maar verwart en verduistert ze, wanneer men tweeërlei begrips-omschrijving op den staat wil toepassen, en het onderzochte object in tweeërlei scherp gescheiden wetenschapsgebieden mat_~verschillende wetmatigheden wil brengen, of wel in het ééne gebied, _waar wetmatigheid èn in een ander, waar geen wetmatigheid zou zijn te onderkennen, en waar geheel verschillende methoden zouden moeten worden toegepast. Wanneer men zich volledig rekenschap geeft van de consequenties dezer laatste opvatting, dan zou dit beteekenen een principiëel opgeven van elke poging tot het wetenschappelijk verklaren van de verschijnselen, die men onderzoekt. Gelukkig blijkt de natuur hier gewoonlijk sterker dan de leer; de behoefte van onzen geest aan verklaring, aan begrip, kan worden geremd door een constructie, maar niet voor goed worden onderdrukt.

Uit het voorgaande is wel duidelijk, dat de staatsrechtswetenschap in haar tegenwoordig ontwikkelingsstadium als vanzelf gebracht wordt o^pj^tgt rechtsphilqspphische en kennis^feorerische,.bezinning. Er is meer, dat in die richting drijft. Het was met name vooral het werk van mijn voorganger op

Sluiten