Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

drie ringen die Vondel in dit drama verbonden heeft. Maar om alle drie samen smeedde hij als een vierde ring de goddelijke Gerechtigheid.

In hoogste aanleg is de Gysbreght, wat zijn eerste woorden uitspreken: het drama van „het hemelsche gerecht". De schuld van Aemstel, hoe gering ook, moest gewroken worden. Maar tevens moest in de loop van het stuk duidelijk blijken dat in het geding tusschen het huis van Holland en de Aemstels het grootste ongelijk bij het eerste lag.

Dit, en niet de begeerte naar gruwelijke voorstellingen, is de reden dat de basterd van Floris, Witte van Haemstede, Bisschop Gozewyn moet vermoorden en zijn lust boeten op het lichaam van Klaris van Velzen, evenals zijn vader Machteld verkracht had. Dit, en niet de behoefte aan een Deus ex machina maakte het noodig dat de engel Rafael zoowel het bevel tot de uittocht als de belofte van de terugkeer bracht.

Het staat wel fraai, wanneer men, van een drama handeling eischend, het ontbreken daarvan in Vondels treurspelen hem als een fout verwijt. Maar de eisch is een volmaakt willekeurige. Niet om handeling, maar om hoe ook bereikte spanning gaat het. De personen van Vondels drama's geven nooit anders dan in spraak, weerspraak en zang uiteengaande bespiegeling, die dan door een fijn gevoel voor evenwicht en een groote kunst van schikking wordt verdeeld en bijeengehouden, door een rijkdom van vindingen verlevendigd, en door een gevoelige en natuurlijke zegging welluidend voorge-

69

Sluiten