Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

190

bepalingen, kerkvaders als de H. Hierónymus en de H. Augustinus zijn het er mee eens. Het is trouwens noodzakelijk de ketterij tegen te gaan, immers, is het bezit van de Waarheid het hoogste goed, de dwaling leidt altijd tot ellende en is maar al te dikwijls een stap terug naar het heidendom. Het is van overwegend belang voor Kerk en Staat, dat de door God geopenbaarde leer ongestoord haar weldadigen invloed op de menschheid kan uitoefenen.

Eeuwen lang bleef de bestrijding van de ketterij overgelaten aan den loop der omstandigheden. Maar toen in de twaalfde eeuw de dwaling der mamcheörs, die haar hoogtepunt bereikte bij de Albigenzen, zich zoo sterk ontwikkelde, dat er e e n t e g e n-k e r k uit ontstond, moest de H. Stoel wel uitzien naar een georganiseerden afweer van het kwaad. Belangrijk is daarbij de samenwerking van keizer en Paus. OpdekerkvergaderingvanVerona, 1184, traden Lucius III en Frederik Barbarossa met elkander in overleg, zij werden het eens over de volgende constitutie:

1. Over alle ketters zal de excommunicatie en de rijksban worden uitgesproken.

2. De bisschoppen zullen in hun rechtsgebied de schuldigen opsporen en het eerste onderzoek leiden.

3. Is de misdaad bewezen, dan volgt de bestraffing, maar alle processen staan onder jurisdictie van den bisschop.

Dit is de organisatie van de B i s s c h op p e 1 ij ke I n q u i s i t i e, wejke echter aan haar doel niet beantwoordde. De taak bleek weldra voor vele kerkvorsten te zwaar naast de dagelijksche zorgen voor hun diocees. Vooral de ellende in Frankrijk aangericht door de Albigenzen leidde er toe, dat de Paus zich meer en meer rechtstreeks met de bestrijding van de ketterij ging bemoeien door het zenden vanpauselijkelegatenals inquisiteurs. Bovendien dreigde Frederik II in zijn koninkrijk Napels zich geheel meester te maken van de instelling en haar volkomen te verwereldlijken. Zoodoende ging Gregorius JX omstreeks 1230 over tot de oprichting vandePauselijkelnquisitie. Deze werkte op de volgende wijze:

1. De Paus zendt inquisiteurs uit, door den H. Stoel aangewezen; op hen gaat de taak der bisschoppen over.

2. Zij moeten op de eerste plaats een onderzoek instellen naar de bewuste, hardnekkige, uitwendig gebleken loochening van een leerstuk der H. Kerk.

3. In den regel kiest de Paus de inquisiteurs uit de Orden der Dominicanen en Franciscanen met de bedoeling, dat zij eerst zullen trachten de dwalenden tot inkeer te brengen en door boetedoening met de Kerk te verzoenen; mislukt dit, dan volgt de veroordeeling op het proces.

Het ambt van inquisiteur stond in hoog aanzien, met groote zorg werden voortreffelijke mannen voor de verantwoordelijke taak aangewezen. De wereldlijke overheid werkte met de Pauselijke Inquisitie mede. Eerst na een zorgvuldig gevoerd proces mocht het vonnis gewezen worden. Berouwvolle schul-

Sluiten