Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

252

naar den Atlantischen Oceaan, van Venetië en Genua naar Lissabon en Cadix. De werelddeelhandel van Europa werd wereldhandel, die een menigte nieuwe producten, o.a. den aardappel, tabak, cacao, kina, mars, op de markt bracht. De macht van den adel, ontleend aan het grondbezit, kreeg opnieuw een geduchte mededingster in de welvaart, uit den wereldhandel verkregen door den derden stand. Toch plukten de Spanjaarden en Portugeezen lang niet de vruchten van hun trouwens kortstondige geestkracht. Zij verwaarloosden de eigen bronnen van welvaart en gaven zich te Veel over aan het hersenschimmig zoeken naar edele metalen en fabelachtige schatten in Oost en West. De landbouw en de nijverheid gingen op den duur achteruit en het goud en Zttver uit Amerika (de Zilvervloot) bleven niet eens in Spanje, want ze werden besteed aan de veelomvattende wereldpolitiek van Karei V en Filips II. Het is volkomen waar, dat de goud- en züvermijnen van Peru en Mexico, Spanje verarmd hebben.

Gedurende de 16de eeuw waren eerst Lissabon, Sevilla en Cadix de rniddeK punten van het oceaan-verkeer; doch zij werden later overvleugeld door La Rochelle en Bordeaux, maar nog veel meer door Antwerpen, Londen en Amsterdam, waardoor de wereldhandel zich van Zuid- naar West-Europa verplaatste.

§ 4 Dc vestiging der absolute monarchie in Europa.

Het is een opvallend verschijnsel in de geschiedenis der zestiende eeuw, dat in dezen tijd eenerzijds het wereldlijk gezag een uitbreiding van zijn bevoegdheid bereikt, als nooit te voren, anderzijds het kerkel ij k'gezag een verzwakking van zijn erkenning ondervindt, die later niet meer geheel hersteld is. Burgerkrijg en revolut i e zullen in de toekomst de volkeren teisteren, als geen oorlog in de Middeleeuwen het gedaan had, maar juist vóór het begin der eerste uitbarstingen staan de koningen gepantserd door het schild der absolute monarchie.

Althans in de meeste Europeesche Staten.

Engeland was moegestreden door den partijkamp van de „roode' en de „witte roos". Het kon Hendrik VII uit het Huis Tudor niet moeilijk vallen de constitutie van zijn rijk tot een doode letter te maken. Vrede met het buitenland, versterking van de koninklijke macht, een goed financieel beheer, dat was het programma van zijn regeering. De macht van den adel was gebroken. De burgerij verlangde naar rust eh wel-

Sluiten