Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

3*3

belemmerde hem in zijn politiek, want hij rekende op de welwillendheid van de Republiek (verbond van 1662) en verwachtte van Engeland geen tegenwerking. Maar de vrede van Breda, 1667, was nog niet gesloten, toen de Fransche troepen den inval in de Zuidelijke Nederlanden begonnen. Sir William Temple, de Engelsche gezant te 's-Gravenhage, deed op het juiste oogenblik het voorstel aan Jan De Witt om Lodewijk XIV tegen te houden door. een drievoudig verbond. De Triple Alliantie is zijn werk. De Witt stemde toe, Zweden sloot zich aan, Lodewijk XIV moest den vrede van Aken, 1668, aanvaarden. Een oorlog tegen de verbonden zeemogendheden durfde hij niet aan. Eenige vestingen in Vlaanderen bleven zijn buit.

Hevig was Lodewijk's toorn over de stoutheid der kleine Repubhek van „verachtelijke visschers en kramers, die zooveel aan hem te danken hadden". Hij nam de noodige maatregelen om een afdoende kastijding toe te dienen aan „ce peuple, né pour servir, que mon bras abandonne". Wraakzucht jegens Holland was de beweegreden voor Lodewijk's tweeden oorlog van 1672, behalve de naijver op den handelsrijkdom der Unie. De koning wist door omkooping de Unie van al haar bondgenooten te berooven. Met Karei II van Engeland sloot hij het geheim traktaat van Dover in 1670, waarbij deze zich met Frankrijk tegen de Republiek verbond (3de Engelsche oorlog, 1672—1674), terwijl de bisschoppen van Munster (Bernard von Galen) en Keulen, die nog oude veeten tegen de Staten-Generaal hadden, zich bij Frankrijk en Engeland aansloten. De Zweedsche Rjjjcsraad liet zich gemakkelijk voor Fransch geld winnen.

hSI? ,-0°pl°ff met Nederland, 1672—1678. Een keurleger van meer dan 100.000 Franschen trok bij Lobith over den Rijn, veroverde in korten tijd het Oosten der Republiek, maar slaagde er niet in Holland te bezetten, dank zij de Hollandsche waterlinie. Willem III, die na den dood van Johan De Witt de ziel van de regeering en de nationale verdediging was geworden, wist in 1673 door de verrassing van Bonn het Fransche leger de Republiek te doen ontruimen, terwijl de Ruyter door de zeeslagen indebaaivanSolebay, bij Schooneveld en Kijkduin tegen de gezamenlijke Fransche en Engelsche zeemacht, een landing op de kust belette. In 1674 noodzaakte het Engelsche Parlement Karei II om den vrede van Westminster met de Unie te sluiten. Ook Munster en Keulen teekenden in dat jaar den vrede. Lodewijk zette den oorlog tegen de Republiek en haar bondgenooten, Spanje, den Duitschen keizer Leopold, Brandenburg, voort, vooral in de Zuidelijke

Sluiten