Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

22

deel uit van hun „Encyclopédie ou Dictionnaire raisonnée des sciences, des arts et des métiers."

De twijfelzucht werd algemeen en kwam in de mode. Zoo ging de revolutie der gedachte vooraf aan de revolutie van de daad.

De auteurs, die den grootsten invloed op Frankrijk en Europa hebben uitgeoefend, zijn:

Montesquieu, f 1755; V o 11 a i r e, f 1778; Rousseau, t 1778.

Montesquieu behoorde tot de noblesse de robe. Diepen indruk maakte zijn omvangrijk werk: „Sur les causes de la grandeur des Romains et de leur décadenc e", waarin hij de geschiedenis der Romeinen beschrijft, deze vergelijkt met de toestanden in Frankrijk en daarop een vernietigende kritiek uitoefent. Zijn hoofdwerk is: „S u r 1' e s p r i t des 1 o i s". Daarin neemt Montesquieu een voor een de regeeringen en wetten van verschillende landen in oogenschouw en tracht uit dat uitgebreid materiaal op te bouwen een ideëele wetgeving voor alle volkeren, waarin hij o.a. het beginsel der trias politica (dat is de scheiding van de drie takken der soevereiniteit: wetgevende, uitvoerende en rechtelijke macht) opstelt.

Voltaire (Francois Arouet) was een fel bestrijder van het Christendom. Op bijtend-spottende wijze kleedde hij zijn geschriften in. Door hem vooral is het rationalisme sterk bevorderd. Hij breekt alles af en bouwt niets op. Daardoor zijn zijn werken in onze dagen bijna vergeten.

Wie wel trachtte op te bouwen en nog heden bewonderaars telt is Jean Jacques Rousseau. De grondgedachte van al zijn boeken is deze:

Van nature was de mensen goed, maar de maatschappij maakte hem slecht; Van nature was de mensen vrij, maar de maatschappij verlaagde hem tot slaaf; Van nature was de mensch gelukkig, maar de maatschappij stortte hem in het

ongeluk.

Het meest bekend werd Rousseau's „Contract Social" („tout pouvoir vient du peuple"). Op de basis van het naturalisme bouwt het een communistische maatschappijleer op, het wil uitleggen hoe de maatschappij zou moeten zijn. Dit boek werd als het evangelie van de mannen der Constituante, die er vonden de leuze van het „égalité, liberté, fraternité", de leuze ook eenmaal van het Schrikbewind.

Onberekenbaar diep is de inwerking van deze theorieën geweest in een verwelkte maatschappij als die van het Frankrijk in de tweede helft van de acht-

Sluiten