Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

6i

alle dorpen. Van de prêtres constitutionnels wilden de Vendeèers niets weten; hou en trouw handhaafden de boeren hun pastoors, die den eed op de grondwet niet aflegden. De verdrijving van de standvastige priesters uit hun kerken leidde tot een algemeen lijdelijk verzet.

2. De Jacobijnen lieten de garde nationale los op de bevolking, om haar door brute mishandeling tot onderwerping te dwingen: de kerkvervolging begon, 1791, de strijd tusschen geloof en ongeloof.

3. De gevangenneming en deportatie der priesters deed de verbittering ten top stijgen: de Jacobijnen gunden aan de katholieken geen godsdienstvrijheid, al was deze door de grondwet gewaarborgd.

4. Na 10 Augustus 1792 keert het verzet zich ook tegen de Republiek, waar de Vendeëer geen vertrouwen in stellen kon; de s t r ij d voor altaar en troon begon, verscherpt door de terechtstelling van Lodewijk XVI1).

Zoolang mogelijk hebben de priesters het aanvallend verzet, den eigenlijken opstand tegengehouden, maar toen de Nationale Conventie in 1793 de conscriptie doorvoerde, was het geduld der Vendeëers ten einde. De woede der bevolking ontplofte. De revolutie had haar bijna alles ontnomen: godsdienstvrijheid, burgerrechten, eigendom, en dan nog de jeugd afstaan voor het leger van de gehate republiek!? In het voorjaar van 1793 brak de eerste opstand uit, in een oogwenk staat de Vendee in vuur en vlam. Nooit heeft de Kerk daarover een veroordeeling uitgesproken, want dit was geen revolutie, het was wettige zelfverdediging tegen anarchie en godsdiensthaat.

Normandië en Bretagne sloten zich aan bij den opstand. Engeland en de emigranten verleenden steun. La Rochejacquelin, Charette en Cathélineau zijn de voornaamste aanvoerders. Jaren lang heeft de strijd voortgeduurd om eerst in 1799 geheel te eindigen.

De Val der Gironde. Tegelijkertijd komt het tot een botsing tusschen de Girondijnen en de Jacobijnen. In Maart 1793 werd opgericht het tribunal révolutionnaire, een buitengewone Jacobijnen-rechtbank, die voor de veiligheid van de republiek had te waken door een geheel onafhankelijke en willekeurige rechtspleging. In April volgde de instelling van het Comité de salut

1) Vgl.: V. Claassen, De Wording van den Vendée-oorlog. Futura, Leidenr 1923. ,

Sluiten