Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

87

eindelijk ook den koning van Pruisen Frederik Willem III, 1797—1840, naar de wapens grijpen.

Sedert den vrede van Bazel was hij, uit eigenbelang, neutraal gebleven. Zijn berekeningen richtten zich op het verwerven van Hannover. Maar toen hij ontdekte, dat Napoleon hem met zulke vooruitzichten alleen maar bedroog, veranderde zijn houding. In den Rijnbond zag hij een bedreiging voor Pruisen; hij deed Napoleon het voorstel daartegenover een Noord-Duitschen Bond op te richten onder Pruisische hegemonie; schijnbaar gaf de keizer zijn toestemming, maar verbood intusschen aan alle Duitsche staten de toetreding. Toen volgde de oorlogsverklaring, moedwillig door Napoleon uitgelokt.

Het leger van Frederik Willem III genoot nog van de herinneringen aan de glorie van Frederik II, het droomde zich overwinningen ten aanschouwe van heel Europa. Maar bij J e n a en Auerstadt werden de Pruisen verslagen en Napoleon paste ook op dezen tegenstander de taktiek toe, om recht op de hoofdstad van den staat af te gaan. In 1806 is Berlijn bezet. Het Pruisische hof vluchtte naar de oostelijke grensprovinciën. Koningin Louise verhuisde daarheen met haar jonge zonen, Frederik Willem (IV) en Willem (den keizer van 1871). Alleen Rusland en Engeland konden den strijd tegen Napoleon nog volhouden.

Het Continentaal-Stelsel. De gevaarlijkste tegenpartij van het Fransche keizerrijk bleef altijd Engeland. Maar er was geen Fransche vloot meer. Daarom besloot de keizer om Groot-Brittannië aan te tasten in zijn economisch weerstandsvermogen. Het Engelsche volk putte zijn rijkdom uit handel en industrie: zijn Europeesch verkeer moest dus afgesneden worden. Om dit te bereiken, vaardigde Napoleon in 1806 te Berlijn het beroemde decreet uit, bekend onder den naam van het Continentaa 1-S t e 1 s e 1. Alle handel met Engeland werd aan de keizerlijke staten verboden.

Dit decreet heeft Napoleon's staatkunde na 1806 beheerscht. Dat lag aan de konsekwenties van het stelsel. Wilde het doel bereikt worden, dan moest er langs de geheele kust van het Europeesch continent een ononderbroken barrière gevormd worden, want als door één landingsplaats maar de Engelsche koloniale en industrieproducten konden ingevoerd worden, dan werden deze van zelf toch over een groot gedeelte van Europa verhandeld en mislukte het plan grootendeels. Met blinde hardnekkigheid heeft Napoleon de verovering der continentale kustlanden nagejaagd en de krachten van zijn rijk daaraan verspild. Feitelijk ligt in 't jaar 1806 daarom het keerpunt in de uitbreiding der Fransche overheersching. Ten slotte heeft Frankrijk gevoeliger verliezen geleden door het Continentaal-Stelsel dan Engeland, terwijl de zeehandel van Holland er

Sluiten