Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

reldbeeld als Rome's kerk. De satisfactie-leer van Anselmus van Canterbury, hoogtepunt in het Roomsche dogmatische gebouw werd in hoofdzaak overgenomen, zij het met geringe modificaties.

De waardeering van het leven op deze wereld bleef negatief. De tijd door den mensch op deze aarde doorgebracht was een moment dat tegen den hemelschen niet opwoog, ons leven hier is voorbereiding. De wereld toch is een kwade zaak, vol droefheid, slechtheid en ongeval. Zij geeft den mensch geen blijde taak. Wij zijn zielen die den hemel zoeken, wij zijn te goed voor deze wereld, de aarde is een tranendal, wij zijn er vreemdelingen en toeven er slechts een wijle. Hier is verlokking en verleiding, hier is het rijk van Satan. Het levensdoel is gericht op het jenseits, het rijk niet van deze wereld. In het bijzonder heerscht bij Calvijn en in het Calvinisme deze sombere pessimistische stemming ten opzichte van het aardsche leven.

En wat ten slotte in het Protestantisme ook is gebleven is het dogmatische, de omheining en de begrenzing. Geen decreteerende Paus die „excathedra" spreekt, maar geloofsbelijdenissen, eenmaal misschien wel met ruimer verlangen om zoo noodig ze te herzien opgesteld, worden de richtsnoeren. De Protestanten, zelf vervolgd, vervolgen op hun beurt. De beruchte synode te Dordrecht in 1618 en 1619 is aüerminst een bewijs van Protestantsche ruimheid, allerminst een bewijs voor

55

Sluiten