Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HET BLOEITIJDPERK DER PHILOSOPHIE.

7i

kennen van het Zijnde, dat wij eens aanschouwden. Ep als wij hier op aarde gestalten en dingen zien, die ons levendiger die hemelsche tot bewustzijn brengen, worden wij ontroerd en onrustig, de vleugels onzer zielen beginnen weer aan te groeien en wij noemen die dingen dan „schoon".

Alle kennen is dus slechts een „herkennen" en „herinneren". Duidelijk blijkt dit vooral in de wiskunde, waar wij door geleidelijke bezinning, binnen onzen geest blijvende en aan de waarneming niets ontleenend dan de aanleiding tot die zelfbezinning, tot de mathematische waarheden, tot de kennis van het ruimtelijk zijnde komen. Plato toont dit nog aan in den Meno, in welken dialoog Sokrates een onwetenden slaaf alleen door uitvragen successievelijk tot het inzien van wiskundige waarheden brengt, waarvan deze nooit iets gehoord had." Maar zooals wij zagen, de wiskunde brengt ons nog niet tot het absolute Zijn. Haar studie heeft wel een hooge propedeutische waarde, daar zij de aandacht afleidt van het vergankelijke en richt op het onvergankelijke, maar het hoogste weten, het bewustzijn der hoogste ideeën geeft ons alleen de dialektiek, de philósophische reflectie, het zwijgend spreken der ziel met zich zelf, waardoor zij zich van de toevalligheden en onzuiverheden der taal, het voertuig der wijsgeerige gedachten, bevrijdt en zich de philósophische waarheden, die in den mensch sluimeren, en duister en verward door hem gedacht worden, bewust wordt. Zo<^, door alle begrippen zuiver te definieeren, hun verband en verwantschap op te sporen, door ze logisch te subordineeren en te coördineeren, komt men tot de hoogste inzichten. Wapt het is den mensch nu eenmaal niet gegeven op een andere wijze te kennen, dan door het eene in het vele te zien, en het vele te begrijpen, als zijnde bevat onder het ééne. Alles, wat zich ons in het denken als een Zijnde openbaart, vormt een opklimmende reeks, een systeem van zijns- en kenwaarden. Al het lagere zijn ontleent zijn bet eekenis en zijn waarde aan de plaats, die het als

Sluiten