Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HET BLOEITIJDPERK DER PHILOSOPHIE.

93

zoogenaamd existeerende dingen, d.w.z. hij plaatst zich op het standpunt van de gewone nietwetenschappelijk gevormde menschen. Nu zal wel niemand beweren, dat het zieleleven en het voorstellen van de naief-realistische menschen als b.v. een Homerus, niets waard is, en dat de soortbegrippen der taal, waarvan zij zich in denken en spreken bedienen, niet uitstekende diensten kunnen bewijzen bij het zich orienteeren in de zinnelijk gegeven wereld. Aan den anderen kant is het toch ook zeker, dat deze begrippen ten eenenmale ontoereikend zijn, als het er om te doen is, strenge wetenschap te verkrijgen. Op het naief-realistische standpunt kan men zich niet begrijpen, wat de wetenschap eigenlijk anders kan willen, dan een volledige beschrijving en classificeering van de gegeven dingen en de ontwikkelingen, die zij doormaken. Het gewone verloop der dingen, waarmede men gemeenzaam is, de regelmatigheden, die men weer verwacht zonder in die verwachting bedrogen uit te komen, meent men allicht volkomen te verstaan, en men kan zich maar niet losmaken van de inbeelding, dat men in zijn gewone oordeelen over de „dingen": A is B, C is D, het eigenlijk Zijnde treft en uitdrukt. Aan dit gevaar is ook Aristoteles niet ontkomen, en hoewel hij zijne alles verklarende abstracte begrippen: stof en vorm, mogelijkheid en werkelijkheid, met groote scherpzinnigheid bepaalt en met virtuositeit hanteert, komt hij niet alleen telkens in moeilijkheden, maar vervalt ook in tegenstrijdigheden, waarbij men zich vooral moet verbazen, dat hij dit zelf niet heeft opgemerkt.

Blijkbaar gaat Aristoteles in zijn verklaringen uit van de beschouwing der menschelijke techniek en hare doeleinden, en van de ontwikkeling der levende organismen, welke ook zonder het doelbegrip niet denkbaar is. Wij nemen het onophoudelijk waar en het schjjnt ook zeer duidelijk, dat op een begeerte, een voorstelling^ms, een uiterlijke handeling volgt om deze te verwezenlijken. Als er een schip gebouwd zal worden, moet er

Sluiten