Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HET BLOEITIJDPERK DER PHILOSOPHIE.

101

van een alles omvattend systeem laten doorschemeren, des te dieper worden wij van de beteekenis van dat noümenon, waartoe wij ons voelen naderen, doordrongen. Telkens als wij bemerken, dat de natuur zich wil laten kennen en bestemd is om door ons gekend te worden, worden wij vervuld van vreugde.

Dergelijke gedachten schijnen ook Aristoteles voor den geest gezweefd te hebben, maar door dat hij de beteekenis der zinnelijkheid niet begreep, vatte hij de zaak van het verkeerde eind aan. Want wij zijn wel bestemd om menschelijke, niet om goddelijke wetenschap te hebben.

Merkwaardig sluit zich het Godsbegrip van Aristoteles bij zijn andere metaphysische beschouwingen aan. Hoe komt de vorm er toe, zoo vraagt hij zich af, om de materie te bewegen ? Het antwoord luidt: bewegen kan slechts iets, wat reeds volle werkelijkheid heeft. Al het bewegende ontvangt zijn beweegkracht telkens van iets anders, dat een hoogere realiteit bezit, en zoo steeds voort, tot men eindelijk komt bij een noodzakelijk aan te nemen eerste oorzaak van alle beweging, die zelf onbewegelijk is, en dat is de Godheid. Tegenover de Godheid als louter werkelijkheid staat de zuivere materie als louter mogelijkheid en tusschen deze twee uitersten beweegt zich nu onze empirische wereld, waarin objecten te vinden zijn, die zeer dicht tot de zuiver passieve materie naderen, en aan den anderen kant ook objecten van hooge realiteit en groote bewegende kracht. De Godheid, als de laatste grond van alle beweging en orde in het heelal, is zelf eeuwig, onstoffelijk, onveranderlijk, één. Toch beweegt zij alles, maar zooals het schoone beweegt, dat een verlangen en streven opwekt, terwijl het zelf blijft, wat het is. Het reine wezen van God is het zuivere denken en beschouwen, en het object daarvan kan niet iets buiten Hem wezen, want Hij kan slechts denken, wat het beste is, dat is zichzelf; en zoo leeft hij het zaligste leven.

Tegen deze ontwikkeling van het Godsbegrip zijn met recht

Sluiten