Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HET BLOEITIJDPERK DER PHILOSOPHIE.

109

gene aangeven, wat in den regel gebeurt, als men haar voorschriften volgt. In hoofdzaak blijft Aristoteles' moraal dan ook empirisch en eudaemonistiseh, en het gelukt hem niet zijn hoogere inzichten, die telkens doorbreken, vast te houden en goed te formuleeren en het andere daaronder te rangschikken Vandaar ondanks de scherpzinnige begripsbepalingen en probleemstellingen, de vele fijne en van groote menschenkennis getuigende opmerkingen, de edele gevoelsuitingen, die wij overal aantreffen, een zekere tweeslachtigheid en inconsequentie.

Alle menschelijke kunsten en handelingen, zoo luidt ongeveer het begin der Ethika Nikomachëa, trachten een zekei goed te bereiken, streven naar een zeker doel. En evenals er nu vele kunsten en handelingen zijn, zoo zijn er ook vele doeleinden: het doel van de geneeskunst is de gezondheid, van de scheepsbouwkunst het schip, van de veldheerskunst de overwinning, van de huishoudkunst de rijkdom. Maar de verschillende kunsten zijn aan elkaar ondergeschikt. Zoo arbeidt de zadelmakerskunst voor de paardrijkunst, deze voor de krijgskunst, en zoo verder. Evenals er dus een zekere rangorde, een onderschikking en nevenschikking in de kunsten is, zoo omvatten ook de hoogere doeleinden de lagere; naar de laatste wordt alleen gestreefd terwille van de hoogere; en als nu niet alle streven leeg en zonder beteekenis zal zijn, moet er een laatste doel zijn, dat niet zelf weer middel is, maar om zijns zelfswil begeerd wordt, en dat alle overige doeleinden bepaalt en rechtvaardigt. Wat is nu dat hoogste door menschelijk handelen bereikbare goed? Zoowel de gewone menschen als de fijnere koppen zijn het over den naam vrijwel eens: het is nl. het geluk (eudaimonia), het „zich wel bevinden". Maar over het wezen van dat geluk loopen de meeningen uiteen Sommigen zoeken het in den rijkdom (maar deze kan alleen middel zijn), anderen in zinnelijk genot (maar dit is meer iets dierhjks dan zuiver menschelijks), anderen in eer (maar deze

Sluiten