Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

n6

GRIEKSCHE WIJSBEGEERTE.

formeel; het zegt slechts: doe uw plicht, maar niet, wat die plicht is. Het verlangt alleen, dat, wat ook in alle bijzondere gevallen de plicht moge zijn, deze gedaan wordt. En dit plichtsbegrip drijft ons met onweerstaanbare kracht naar de grenzen van alle ervaring, tot de erkenning van een hoogste Goed, dat ligt buiten onze menschelijke spneeri)-

Want de inhoud van het plichtsbewustzijn van elk individu wordt bepaald door de betrekkingen waarin het staat tot de maatschappij, in welke het leeft. Nu schijnt het zeker 't eenvoudigst: de maatschappij als het doel te beschouwen, ter wille waarvan de werkzaamheid van het individu behoort plaats te hebben. Zedelijk goed zou dan zijn, wat strekken kan om het bestaan en het welzijn der maatschappij te bevorderen, zedelijk slecht, wat daaraan afbreuk doet. Maar „de existentie der maatschappij is geen absoluut doel, welks geldigheid vanzelf evident zou zijn en dat als afsluiting van de teleologische keten den gezamenlijken inhoud van het zedelijk bewustzijn zou mogen bepalen. Want deze bloote, naakte existentie heeft op zichzelf geen ethische waarde; zij heeft deze bij de maatschappij evenmin als bij het individu. Gelijk overal, zoo moet men ook hier het moderne vooroordeel tegengaan, alsof de qualiteit door de quantiteit gewijzigd zou kunnen worden. Is de existentie van het individu geen absoluut doel, dan is het ook niet die van een nog zoo groote massa. Uit louter nullen kan men door optelling geen positieve grootheid als som verkrijgen". Men voelt zich dus gedrongen te vragen: wat is de taak en het doel der maatschappij ? Is het, zooals dikwijls verkondigd wordt, deze: haar leden zoo gelukkig mogelijk te maken? „Is de maatschappij een assurantie-vereeniging tot wederzij dsch hulp-

grond had". Windelband. Praeludien. Wie een inricht wil krijgen in de ethische problemen wordt verwezen naar het opstel „Vom Princrp der Moral", waaraan het bovenstaande ontleend is. i) Men denke hierbij aan Sokrates' bewustzijn van zijn nietweten.

Sluiten