Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

deele voor een ieder waarneembaar, voor een ander deel slechts, nadat de aandacht er op gevestigd is.

Aanschouwelijkheid in de natuur.

Zoo zal niemand, die op duinvorming of op het ontstaan van fulguriéten let, er aan twijfelen, dat het een en het ander het gevolg is van een geologisch proces, dat zich in het verleden, in het heden en ook in de toekomst afspeelde, afspeelt en zal afspelen. Aanslibbing, afslag en veenvorming zal op dezelfde wijze begrijpelijk zijn of gemakkelijk begrijpelijk kunnen worden gemaakt. De natuur geeft als 'tware voldoende aanschouwelijk, geologisch onderwijs, om leergierige, bevattelijke onwetenden tot bewust medelevende menschen op te kunnen voeden, zij het dan ook, doordat bevoegde gidsen daarin helpen.

Een grootere moeilijkheid ontstaat, zoodra de aanschouwing niet meer ter plaatse kan geschieden, doch het object elders in de wereld aanwezig is.

Ons pleistoceen dalsysteem en onze glaciale relicten zijn daarvan voorbeelden.

Didactische voorlichting aangaande natuurverschijnselen.

Te vergeefs echter zal men zoeken naar het op aanschouwelijke wijze geschieden en plaats vinden van afzetting in de diepzee, van mariene .transgressies, van orogenese, van epirogenese. Is derhalve als 'tware de natuur voor het eene een levende docent, voor het andere is het slechts door geestelijke arbeid van geheel anderen vorm mogehjk de draad van het gebeuren te pakken te krijgen en voor geschoolde en geoefende oogen zichtbaar te maken. Het zal niemand verbazen, dat door den ondergeteekende niet zal worden ingegaan op hetgeen door aanschouwing aan en in den Nederlandschen bodem aan kennis en begrip is te verkrijgen. Van het nut daarvan is wel ieder overtuigd, die het zich als zijne taak ziet gesteld als onderwijzer in de geologische en physisch-geographische problemen van den Nederlandschen bodem op te treden.

Excursies.

Ten overvloede zij in dit verband nog gewezen op de excursies, welke op regelmatig terugkeerende tijdstippen of telkens wanneer daaraan behoefte blijkt te zijn, in Nederland plaats vinden, als:

a. de vacantie-cursussen voor geografen, welke vanwege een commissie uitgaan, welke R. Schuiling tot dusver steeds als voorzitter en P. Tesch veelal ab leider hebben gehad;

308

Sluiten