Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Staats-beschouwingen, welke uitgaan van Paradijs-leven en Zonde-val kunnen hier onbesproken blijven. Dit „uitgaan van de Schrift" (ik herinner aan Bossuet's „Politique tirée de la Sainte Ecriture") duurde tot Hobbes, die daarom dan ook wel „de vader van de moderne filosofie" wordt geheeten. Algemeen was tot dan ook aanvaard de stelling van Aristoteles, dat de menschen elkander hebben gezocht, omdat ze „gezellige (gezelschap zoekende) dieren" zijn, doch Hobbes ontkent dit. In zijn zienswijze is de Natuurlijke Staat een staat van vijandschap van allen tegen allen, zoodat de menschen, tot onderlinge beveiliging, zich tezamen voegden, contracten maakten en een koning kozen.1) Hegel, in zijn Encyclopaedie, bij zijn definities omtrent Zede, Recht en Staat2), citeert en onderschrijft Hobbes' opvatting, aanvaardt als „vanzelfsprekend" den Natuurtoestand als aan de staatsvormen voorafgegaan en zegt daarover: „Das Recht der Natur ist darum das Dasein der Starke und das geltend machen der Gewalt, und ein Naturzustand ein Zustand der Gewalttatigkeid, und des Unrechts, von welchem nichts wahreres gesagt werden kann, als dass aus ihm herauszugehen ist. Die Gesellschaft ist hingegen viel mehr der Zustand in welchem allein das Recht seine Wirklichkeit hat, was zu beschranken und aufzuopfern ist, ist eben die willkür und Gewalttatigkeit des Naturzustandes." (spatieering van C. v. B.) Ook in de volgende paragraphen wordt „de Staat opgevat als een Eenheid, als een „Vieleinigkeit entgegengesetzter Interessen''3) en logisch daarmee samenhangend is de opvatting omtrent den Monarch — de opvatting trouwens van Hobbes — als de uitdrukking van die Eenheid „die in einer Person vorhandene Subjectivitat des abstrakten letzten Entscheidens" % In deze terecht geheeten anti-mdividualistische staatsop-

>) Ik herinner hier aan wat ik zeide in „Prometheus" : dat Hobbes klaarblijkelijk in zijn politiek geschrift „Leviathan" die vijandschap zoo scherp stelde, om tot de noodzakelijkheid van het absolutisme te kunnen komen.

2) Pag. 998 par. 536 enz.

3) Noot van Bolland op pag. 1019.

4) Pag. 1026. De Leviathan I

39

Sluiten