Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

14

Wel is hij later misschien van invloed geweest op de Werken van John Bellers (16%), terwijl ook Sir Eden in 1797 zijn boekje nog vermeldt Het coöperatiestelsel van Robert Owen en de associatiegedachte van Fourier vertoonen ook vele aan Plockhoy's plan verwante gedachten. In Nederland is aan Plockhoy de gelegenheid geboden zijn plannen te verwezenlijken. De stad Amsterdam sloot in 1662 met hem een overeenkomst, waarbij hem volledige vrijheid van regeling en inrichting zijner kolonie aan de Delaware in Amerika was toegestaan. Daarheen is hij dan ook vertrokken, naar het mij toeschijnt, niet gedwongen zooals Dr. Hylkema veronderstelt (X, II, 101), maar door de tevoren vermelde vrüe overeenkomst met de stad Amsterdam. In een pamflet „Kort en klaer ontwerp, dienende tot een onderling accoort, om den arbeid, onrust en moeijelijkheit van alderlei handwercxluyden te verlichten, door een onderlinge compagnie of volksplanting aan de Zuyt-rivier in Nieu-Nederland op te richten: bestaende in landbouwers, zeevarende personen, allerhande noodige ambachtsluyden en meesters van goede konsten en wetenschappen" zet hij zijn doel uiteen. *)

Na de oorkonde der Burgemeesteren ende Regeerders, der Stad Amsterdamme en een gezwollen „Klinckdigt" van Karei ver Loove, vangt het ontwerp zelf aldus aan: „Aengezien de menschen/ met hare particuliere Huys-gezinnen/ na eenige on-bewoonde ofte verdistrueerde Landen treekende/ veeltijds (om datse op haer selven alleen staen) door onvermogen/ sieckte/ sterven ofte andersints weynigh Succes ofte opganck komen bekomen. Soo hebben wij wij (als lief-hebbers van 't gemeen/ om ons eygen/ en onses naestens wei-varen te bevorderen) voor-genomen/ onder de protectie van de Ho: Mo: Heeren Staten Generael der vereenigde Nederlanden/ en by-sonder onder de Achtbare Magistraten der Stad Amsterdam/ een onderlinge Compagnie ofte Societeyt aan de Suyt-rivier in Nieuwnederland op te rechten:" De associatie-gedachte komt dadelijk naar voren. Wat één niet vermag, vermag men verbonden wel. Nu volgen de regels ten opzichte van het werk der Compagnie. Men moet „6 uren daeghs met gerustigheyd voor 't gemeen profyt wereken.

*) Het pamflet is te vinden op de Koninklijke Bibliotheek té 's-Gravenhage.

Sluiten