Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

49

In 1915, toen dus reeds de reiigieuse grondslag van den Bond was verruimd, laat de Ligt zich heel wat scherper uit over de S.D.A.P. en de S.D.P. (nu CR). »De S.D.A.P. is o. i. niet socialistisch. De S.D.P. heeft als integreerend deel een levensbeschouwing, fel tegen de onze ingaande." (XVIII, 64). Dat is kort en krachtig. Waarop is nu zijn oordeel over de S.D.A.P. gegrond? De kwestie ligt hier in de verschillende opvatting der belangenstrijd. De B. v. Chr. S. wil een rechtsstrijd voeren. „Door het voeren van een rechtsstrijd blijkt onmiddellijk het verschil met de moderne soc-dem., die, met als leidend beginsel het onbepaalde „klassebelang", den klassestrijd willen voeren, niet op ethische, maar op empirische, materialistische gronden. Juist, omdat in oeconomisch en politiek opzicht belang en recht van den proletariër zoo angstig vaak tezamen vallen, is het verkeerd, realistisch de belangenstrijd voorop te stellen. Wij erkennen het recht om voor eigen leven, eigen vrijen tijd, eigen aandeel in den oeconomischen rijkdom en geestesontwikkeling te strijden. Doch wat is het doel van dit al, en hoe zoekt men het? Wij kunnen ons niet vereenigen met een partij, die van een vaag en onbepaald begrip als „klassebelang" uitgaat, en voortdurend de gedachte propageert, dat iedere klasse uiteraard voor eigen belang opkomen moet, en dat het proletariaat, voor zichzelf strijdende, gelijk eens de bourgeoisie voor zichzelf streed, zijn historische taak vervult. Inzicht danken wij aan Marx en de zijnen ten zeerste, maar zij meenen een gezindheid te mogen aanvaarden en zelfs aan te kweeken, die wij principieel bestrijden." (XVIII, 62, 63). Hoe geheel anders dan de woorden van v. d. Zee, een aantal jaren eerder neergeschreven. De Ligt zelf trouwens schrijft in 1912 nog: „Marx ontdekte, dat het belang der uitgebuite klasse samenviel met het belang der gansche toekomende menschheid." (XXII, 85). Hiervan bespeurt hij niets meer in de moderne sociaal-democratie1).

Het verschil met de S.D.P. bleek in 1918 niet zoo groot of zij konden samenwerken bij de verkiezingen. Echter

J) In denzelfden geest «preekt Ds. van Wijk in 1899 over de socialisten in „Onze Kring", het Weekblad van vrijzinnig-godsdienstige democraten onder redactie van F. W. N. Hugenholtz. „Wat het proletariaat van de bourgeoisie onderscheidt, is niet een ernstiger, heiliger zin, een hoogere liefde van zedelijke levensbeginselen, maar verschillende belangen" (in het bijvoegsel van 26 Aug. 1899, n°. 34).

Sluiten