Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

188

als den ratoe adil, die nu nog zich verborgen hield, maar spoedig in de openbaarheid komen en een rijk stichten zou. Wie hém nu aannam, zou dan in de stad in een .steenen huis wonen, en een hooge betrekking krijgen. De post van rijksbestuurder had Jirmijah al voor zich zelf gereserveerd. Het was dus zaak met dezen toekomstigen functionnaris op goeden voet te staan ten einde zich een gcede positie in de toekomst te verzekeren. En daar met de aardbevingen dan toch alle bezit zou te loor gaan, gaf hij den raad, dat maar te gelde te maken, en hem de opbrengst in bewaring te geven. De zendeling Wilhelm, die in 1883 Sadrachs helper geworden was, ontdekte dit optreden (1886). Hij bewerkte toen, dat aan Jirmijah verdere propaganda onmogelijk werd gemaakt, en trachtte de dwaalleer te achterhalen waar hij kon. Naar wij vermoeden, zal het boekje over Jezus Christus als den waren ratoe adil door deze gebeurtenissen in de pen gegeven zijn, en geschreven ook om de gevolgen van bovenvermelde propaganda te niet te doen. Naar Adriaanse, aan wiens belangwekkend boek1) wij veel voor de schets dezer beweging ontleenden, mededeelt, deed Wilhelm dit boekje op ruime schaal in de gemeenten verspreiden, en Sadrach zelf hielp hieraan mee. ) Het verloop van gekerstend Javanisme tot een „politieke beweging" werd gestuit.

9. Slotbeschouwing.

Het is ondoenlijk alle beweginkjes waartoe opgerakelde ratoeadilverwachtingen aanleiding gaven, te vermelden, laat staan te ontleden en zoodoende precies uit te maken, welke de wijzigingen waren, die veranderde tijden en plaatsen met zich mee brachten. Welke motieven de aanleggers dreven, doet daarvoor evenmin veel ter zake; hun tijdelijk succes is slechts mogelijk geweest door het alom bestaande levendig geloof in de uiteindelijke komst van den ratoe adil. Daardoor heeft telkens, wanneer de kans schoon scheen, het „lange Register der Enttauschungen" niet voldoende waarschuwende kracht bezeten. Teekenen der tijden zijn spoedig gevonden, daar zij, naar Prof. Snouck Hurgronje in zijn verhandeling over den Mahdi opmerkt, eigenlijk altijd voorhanden zijn wanneer men er maar goed naar zoekt. Zoo is het ook hier. Worden ergens huizen geraseerd om den weg voor een spoorbaan

1) Door de polemische en apologetische strekking schijnt eenig voorbehoud echter niet misplaatst bij de lectuur.

2) Adriaanse o. c, bl. 115.

Sluiten