Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

139

gewest of zekere streek, en zij die daartoe niet behooren was algemeen. Bijzonder was, dat in de verordening van West-Borneo, gesproken werd over Inlanders, behoorende tot de oorspronkelijke bevolking van dat gewest „en alle met hen gelijkgestelde personen, aldaar met der woon gevestigd."

Daaruit volgt, dat de aldaar woonachtige vreemde Oosterlingen en aldaar gevestigde Inlanders van elders gekomen, dezelfde rechten hadden als de oorspronkelijke bevolking van die streek.

Deze afwijkende bepaling hield vermoedelijk verband met de groote chineesche en maleische nederzettingen in dat gebied.

Welke rechten nu kreeg de oorspronkelijke inlandsche bevolking van de betrekkelijke ressorten door deze verordening op het gebied van reizen ?

Onderscheid moest men maken in 1. reizen te land, 2. reizen ter zee, 3. reizen binnen een aangegeven gebied en 4. reizen buiten zekere streek.

Deze rechten hepen in de verschillende ordonnanties zeer uiteen.

In Celebes mochten alle Inlanders behoorende tot de oorspronkelijke bevolking zonder pas reizen te land en binnen dat gebied ; voor de residentie Westerafdeehng van Borneo gold hetzelfde, alleen dat aldaar, zooals opgemerkt, dezelfde rechten ook golden voor aUe met hen gelijkgestelde personen aldaar met der woon gevestigd.

In Banka en Billiton mocht dezelfde groep binnen dat gewest (dat gebied) zonder pas reizen.

Hier werd geen onderscheid gemaakt tusschen over land en over zee reizen, derhalve waren zij niet verplicht van een pas gebruik te maken, zoowel wanneer zij over land als wanneer zij over zee reisden, mits zij maar bleven, binnen het betrokken gebied.

In Timor, Ambon en Ternate mochten de als boven bedoelde personen binnen het betrokken gebied zonder passen zoo te land als over zee reizen1),

later bij ordonnantie in Stb. 1870 no. 12 vastgestelde bepalingen op het reizen.

Daar die gewestelijke verordening wijziging bracht in het voorgeschrevene bij gouvernementsbesluit in Stb. 1816 no. 25, was zij onwettig.

1) Onder de Inlanders van de naburige eilanden, die zich op Soemba kwamen nederzetten, waren het bijzonder de Endehneezen (van Zuid"

Sluiten