is toegevoegd aan uw favorieten.

De Nederlandsche litteratuur na 1880

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

34

DE ZEVEN LEIDENDE FIGUREN DER BEWEGING VAN '80. □

in dezen profeetachtigen, zalvenden of plechtig-gewichtig ■fljjaBdén auteur met zijn martelaar- of Messias-i|ihue^eènenj ■Sn' althans eem^njoreeï houvast, eenige sticEHng te vinden, en dat is het immers waaraan zij, bij gebrek aan een levensbeschouwing, in de eerste plaats behoefte hebb^TBij anderen daarentegen is hou-vast" wat zij in de eerste plaats aan Van Eeden missen. Wat daarenboven vele litteratoren, speciaal den lateren Van Eeden zoo kwalijk nemen is, dat hij, met zijn onmiskenbaar groote schrijversgaven, in het bewustzijn en de zelfverblinding der populariteit, soms zoo erbarmelijk schrijven kan, met zooveel valsch pathos en zooveel valsche beelden. Van Eeden is zeer zeker geen figuur, 'die wij verwaarloozen kunnen; al te veel zelfs dringt hij zich aan onze aandacht op; ook daar, waar hij aanvankelijk van plan schijnt ons nu eens iets anders te laten zien, stelt hij ten slotte zijn figuur altijd weer tusschen ons en dat kunst-object, en zien wij altijd hem, altijd hém, de modern-

tweespaltige figuur, half dichter, half blikken dominee.

Wat zijn uitgesproken neigingen betreft misschien humaner,,. christehjk-meehjdend-menschehjker dan één zijner tijdgenooten, is hij feitelijk individualistischer, klein ijdeler, zelfgenoegzataer — meer „ego-centrisch'', meer van zichzelf vervuld, dan zij allen. Naar een soort gemeenschappen soort 'communisme heeft hij gemeend te zoeken,3§aar het martelaarschap der mislukking is hem tot nieuwe zoetheid geworden; nooitleeft hij de zedelijke kracht, de nederigheid en de loyaliteit kunnen vinden, zich als een Henriette Roland Holst, een Herman Gorter, eenvoudigweg aan te sluiten^ bij de menigten die naar méér en een betere gemeenschappelijkheid verlangen en daarvoor vechten. Van Eedens bekeering tot Iét katholicisme — ik loop nu wel ver op mijn geschiedenis vooruit! — zal hem intusschen zeker weerj heel wat nieuw „publiek" bezorgen. Hij zal er misschien, wel door gaan meenen dat „de menigte" zich aansluit bij hem!

Mevrouw Roland Holst-van der Schalk behoort met tot de eigenlijke Nieuwe-Gids-figuren, Herman GorterJ