is toegevoegd aan uw favorieten.

Christelijke encyclopædie voor het Nederlandsche volk

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

200

FRANKRIJK

kozen. De prins-president geraakte al ras met de Nationale Vergadering in conflict, en waagde een staatsgreep; 1—2 December '51 zette hij alle op den voorgrond tredende politieke personen, die niet van zijn richting waren, gevangen. Een nieuw plebisciet verordende dat er een president zou zijn, voor 10 jaar gekozen en met uitgebreide machtsbevoegdheid bekleed. Nu scheen de weg vrij tot het beklimmen van den keizerstroon; een laatste volksstemming besliste met bijna acht millioen tegen tweehonderdvijftig duizend stemmen vóór het keizerrijk. 2 December 1852 werd de prins tot keizer geproclameerd; geleidelijk werd hij door verschillende Europeesche hoven erkend. Door goede maatregelen van binnenlandsch bestuur en vooral door een gelukkig-gevoerde buitenlandsche politiek verhoogde de keizer al meer zijn populariteit. Frankrijk werd weer de belangrijkste staat van het Europeesche vasteland. In 1856 werd een troonopvolger geboren. De keizèr stortte zich nu in het Italiaansche avontuur om Italië van de Oostenrijkers te bevrijden en aan zich te verplichten. Eenige overwinningen werden behaald, maar toen Pruisen dreigend optrad kwam het tot een spoedigen vrede. In Italië werd het nationaliteitsbewustzijn wakker en dorstte men naar de éénheid van het geheele schiereiland; de keizer steunde den kerkelijken staat maar erkende den nieuwen toestand in Italië als fait accompli, wat hem in eigen land de gunst der „clericalen" kostte. Ook in andere opzichten kwamen er blijken van ontevredenheid, die hij wenschte tot zwijgen te brengen door buitenlandsche politieke succèssen (China, Syrië, Mexico). Evenwel moest 1864 Rome ontruimd worden, terwijl Frankrijk in 1866 tijdens den Pruisisch-Oostenrijkschen oorlog onzijdig moest blijven. Een sterke oppositie in parlement en volk stak dreigend het hoofd omhoog. Uit een nieuwe volksstemming bleek de kracht van deze oppositie. Nu achtte men in de omgeving des keizers een nieuwe populaire oorlog voor noodzakelijk om het aanzien van het keizerrijk te versterken. Doel kon daarbij slechts zijn: het bezetten van het gebied op den Imker-Rijnoever. De candidatuur naar den Spaanschen troon van een prins uit het Huis Hohenzollern werd als voorwendsel gebruikt; toen de prins voor de aangeboden candidatuur bedankte eischte men van den Pruisischen koning dat hij zou verklaren ook later die candidatuur nimmer te zullen goedkeuren. Parijs wilde den oorlog; hij brak uit 19 Juli 1870. De afloop was voor Frankrijk allerongelukkigst; de Zuid-Duitsche Staten verklaarden zich aanstonds met Pruisen één; alle andere landen hielden zich onzijdig; nederlaag na nederlaag volgde; de vreeselijke ramp bij Sédan, 1 en 2 September, zette aan alles de kroon op; de keizer werd gevangen genomen, het keizerrijk viel; de keizerin vluchtte naar Engeland; te Parijs werd de republiek uitgeroepen. Midden September ving het beleg der Fransche hoofdstad aan; dictator Gambetta verlengde nog den strijd, die evenwel niet meer nam een voor Frankrijk gunstige wending; einde Januari '71 gaf Parijs zich over. De definitieve vrede werd 10 Mei '71 te Frankfort ondertee¬

kend, nadat te Versailles de vredesonderhandelingen waren geopend; Elzas-Lotharingen moest worden afgestaan en vijf milliard francs aan het Duitsche Rijk, dat te Versailles zijn éénheid had weergevonden, worden uitbetaald.

De monarchisten en republikeinen verbonden zich nu om over den definitieven regeeringsvorm voorloopig nog geen stellige uitspraak te doen. De zetel der regeering werd evenwel naar Ver- I sailles verplaatst. Deze maatregel wekte argwaan. Maart '71 werd nu de Commune te Parijs geproclameerd. Slechts in verwoeden burgerkrijg i werd de regeering de situatie weer meester. Thiers werd eerste president der Republiek. ; Door snelle verschaffing der benoodigde milliarden, door middel van vele malen overteekende leeningen grif verkregen, wist hij de bezetting van Fransch grondgebied reeds September '73 te doen eindigen. Het leger werd geweldig versterkt; een gordel van vestingen gebouwd. Belastingen en staatsschuld stegen ontzaglijk; desondanks bloeiden handel en nijverheid en nam de welvaart toe. In 1873 volgde Mac Mahon als president Thiers op; monarchistische idealen j| werden weer gekoesterd, leden echter schip- i! breuk op den onwil van den pretendent tot het verleenen van concessies. Februari '75 werd het besluit genomen dat de Republiek de regeeringsvorm zou zijn. 1879 werd de republikein Grévy president Allerlei republikeinsche maatregelen ten aanzien van parlementsinvloed, clerus, volks- 1 school en volksonderwijs enz. werden nu genomen. 1 Juni 1879 vond de keizerlijke prins in 1 Zuid-Afrika den dood; deze dood gaf met name de gevaarlijke bonapartistische partij een streep door haar rekening. In 1887 stuurde de minister van oorlog Boulanger op een oorlog uit rancune (de revanche-idee) met Duitschland aan; de vredelievendheid van den president wist echter het gevaar nog te weren; na het bekend worden van een schandaal in betrekking tot uitreiking van het Legioen van Eer moest hij echter aftreden ; Sadi Carnot was zijn opvolger. Onder hem kwam, in 1889, de wereldtentoonstelling van Parijs tot stand, een schitterende demonstratie van Frankrijks kunnen op allerlei.gebied. Ook versterkte het de macht der Republiek dat de Paus, uit vrees voor den Driebond, den Franschen bisschoppen gebood aan de Republiek, als door God voor Frankrijk gewild, zich te onderwerpen. De buitenlandsche politiek onderscheidde zich door het tot stand brengen van den tweebond met Rusland. Juni '94 werd Carnot vermoord. Op Casimir-Périer volgde Januari '95 Felix Faure, president tot zijn dood Februari '99. Officiëele bezoeken der souvereinen van de wederzijdsche hoven bezegelden het verbond met Rusland. Onder dezen president bracht het proces-Dreyfus Frankrijks naam over de geheele i wereld in opspraak. Faure's opvolgerwerd Loubet. In 1900 bracht onder dezen een nieuwe wereldtentoonstelling nieuwen luister toe aan de Fransche producten van handel en nijverheid, techniek en kunst.

In het eerste kwartaal dezer eeuw bleef Frankrijks ontwikkeling voortgaan ; maar zóó dat zich evenzeer, onder invloed van den „geest der eeuw", ontwikkelde godsdienstloosheid (Viviani: „wij 1