is toegevoegd aan uw favorieten.

Kerk, cultuur, arbeid

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

70

TRADITIE EN GEWOONTE

daad, de wereld wil hervormen. Over deze laatste werkmethode haalt de man van zaken, en terecht, zijn schouders op. De bespotting, waaraan de kerken thans menigmaal blootstaan, komt grootendeels voor rekening van het gebrek aan realistisch inzicht, dat haar eigen is, waardoor zij meenen^ dat verandering ten goede in de wereld aangebracht kan worden door zgn. „geestelijke" middelen. Het dualistische levensinzicht, dat geest en stof isoleert, maakt een realistisch besef van de wijze, waarop in de wereld iets tot stand gebracht wordt, onmogelijk. Het onvermijdelijke gevolg van het dualisme is ... magie.

Een ander gevolg van het dualisme in de kerkelijke opvattingen is het conservatisme. Terwijl in een kerk juist het spontane, het impulsieve, de levensélan tot uiting moest komen, geschiedt het omgekeerde en bezitten de meeste kerkgenootschappen sterk conservatieve neigingen. Hoe grooter het kerkgenootschap, des te sterker gewoonlijk het conservatisme.

Waaraan is dit te wijten? Niet daaraan dat de traditie in eere gehouden wordt. Wij wezen er immers op, dat de traditie juist terwille van de toekomst, terwille eener continue voortzetting van de cultuur, in stand moet blijven. Waar de traditie in dienst der reactie gesteld wordt, miskent men haar wezen, dat op behoud van het heden terwille van de toekomst gericht is. Het reactionnaire of conservatieve element is meer het uitvloeisel van het machtelooze gevoel, dat de wereld niet anders verder te brengen is dan op magische wijze, nl. door een wijziging in de geestelijke gesteldheid der menschelijke natuur. Dikwijls komt het dan daarop op neer, dat men zich ontslagen rekent van de verplichting, om een nauwkeurige studie te maken van de omstandigheden, van de economische factoren, die aan het cultuurproces ten grondslag liggen, van de in-