Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

FAITH AND ORDER

165

slag allen bezielde voor pogingen om toch tot meerdere eenheid te komen onder de Christelijke kerken van protestantsche origine. De groote verbrokkeling der kerk, het ontbreken van één stem, één orgaan, één kracht heeft het zijne er toe bijgedragen dat men zochten streefde naar meerdere samenwerking, naar nauwer contakt. Dat ziet men in de Federal Council of the Churches of Christ in America waarvan bisschop Brent de bezielende kracht is. Men trachtte niet meer naar samenwerking in bestrijding van het kwaad als van oorlog en vordering van den vrede, doch men doelde op vereeniging van wat tot nog toe gescheiden leefde. Deze actie dan heeft haar oorsprong onder leiding van Manning, Brent en anderen genomen sinds den bovengenoemden datum in de Vereenigde Staten. Nadat het millioen was gegeven noodigden de Episcopalen alle kerken tot deelneming aan deze actie uit. In 1912 zond men een deputatie naar Engeland en gereedelijk vond men de toezegging mede te willen werken van de zijde der Engelsche aartsbisschoppen en van de bisschoppen der Schotsche episcopaaïsche kerk en van de kerk van Ierland. In den zomer van 1913 telde men reeds dertig commissies of comités die onderscheiden kerken over heel de wereld verspreid vertegenwoordigden, die tot vordering van deze vereenigingspogingen waren opgericht. In Engeland hield het aartsbisschoppelijke comité menige vergadering met vertegenwoordigers van onderscheiden comité's uit den boezem der Vrije kerken, zoo ontstonden een paar belangrijke rapporten. (Men leze voor deze beweging In haar oorsprong en groei o.a. De ware Broederschap, door Dr Nathan Söderblom, aartsbisschop van Upsala, vertaald door A. en O. Norel en de artikelen voor en na verschenen van de hand van Prof. Dr W. J. Aalders in Stemmen des Tijds. Van Gereformeerde zijde het referaat door Ds K. Fernhout gehouden op de Gereformeerde predikanten-conferentie in het Gereformeerd Theologisch Tijdschrift en in deze Encyclopaedie de artikelen Eenheidsbeweging en Internationaal Christendom.)

Van Roomsche zijde verscheen onlangs een boek onder den titel: Naar kerkelijke eenheid bij N.V. Teulings' Uitgevers-Maatschappij te 's Hertogenbosch, een inleidende studie op het vereenigingsvraagstuk door Dr Alph. Mulders, professor in de dogmatiek en kerkgeschiedenis aan het groot-seminarie te Hoeven (NoordBrabant). Ter kenschetsing van het bedoelen van dit boek diene dat de auteur als eenigen weg tot de godsdienstige eenheid aangeeft: .de terugkeer tot de ware kerk van Christus; de „afgescheidenen", dat zijn alle niet-roomsche Christenen, moeten heel het geloof van de RoomsenKatholieke kerk aannemen en zich onderwerpen aan haar gezag. Het hereenigingswerk bestaat voor de roomschen in het winnen van bekeerlingen voor hun kerk."

_ Het eerste rapport nu van de aartsbisschoppelijke vergaderingen in Engeland namen tot grondslag wat de leer betreft waarop vereeniging mogelijk zou zijn de apostolische geloofsbelijdenis met die van Nlcea en het tweede rapport betrof

de inrichting der kerk en gaf uitzicht op eenheid bij de aanvaarding van de instelling van het bisschoppelijk ambt. Gedurende de oorlogsjaren werden geen verdere voorbereidende werkzaamheden om te komen tot vereeniging verricht. Maar in 1919 nam men direct het werk weer op, daartoe zond men afgevaardigden uit Amerika naar Athene, Smyrna, Constantinopel, Sofia, Boekarest, Belgrado, Rome, Alexandrië, Cairo, Jeruzalem, Damaskus, Frankrijk, Groot Brittannië, Noorwegen en Zweden. De Oostersche orthodoxe kerken en die van de Scandinavische eilanden verzekerden haar welwillende medewerking. In die kerken leeft het episcopaat, waardoor er derhalve eenige verwantschap was, als mede wat de leer betrof, de twaalf artikelen, de grondslag der evangelische alliantie, die krachtig leeft in de Luthersche kerken, derhalve in Scandinavië en voor de Oostersche kerken kwam daarbij nog de belijdenis van Nicea. Ook de Paus ontving een uitnoodiging tot medewerking. Zij werd niet aanvaard. Dat kon Rome niet zoolang zij het primaat van den Paus met diens onfeilbaarheid, als stedehouder van Christus op Petrus' apostolischen zetel vasthoudt Het boek van prof. Mulders, zooeven genoemd, is geheel in den geest van den paus. De roomsche kerk kan niet met andere kerken op voet van gelijkheid of zelfs van meerderheid, saamwerken. Voor haar bestaat er slechts ééne kerk en deze ééne is de eenige. Alle eenheidsstreven stuit bij Rome af op haar verklaring: „Verlangt gij naar eenheid, zij is er reeds; keert terug in den schoot der kerk en de eenheid is hersteld". Prof. Mulders zegt, dat het voor de zuivere bedoelingen en de oprechtheid van de ondernemers getuigt dat ze na de weigering van den paus aan deze actie deel te nemen zich daarover niet verbitterd hebben uitgelaten. Toch hebben de vertegenwoordigers van Rome zich wel met deze beweging min of meer ingelaten. Men denke slechts aan de onderhandelingen van kardinaal Mercier van Mechelen met den aartsbisschop van Canterbury, echter dit samenspreken en treffen droeg dan een officieus karakter. Ook toonde de roomsche pers groote belangstelling in de conferentie van Stockholm on Life and Work. Het zon niet van voorzichtigheid getuigen indien door ons de berichten daarover en de beschouwingen daaromtrent de wereld ingezonden zonder nauwkeurige toetsing zouden worden overgenomen.

Als gevolg van de sterke uitbreiding die aan de actie gegeven werd na de oorlogsjaren kon in 1920 een voorloopige conferentie te Genève worden gehouden, waaraan deelnamen negen en zestig comité's. Deze conferentie overzag het gansche veld van arbeid en wees een uitgebreid comité tot voortzetting van den arbeid aan, dat in verband met de wereld-conferentie in Stockholm on Life and Work in 1925 aldaar samenkwam en het volgend jaar in Bern.

Na deze lange voorbereiding kwam de wereldconferentie zelf te samen in Augustus '27 in Lausanne.

De groote wereld-conferentie te Stockholm ging over Leven en werk, daar werden alleen praktische kwesties behandeld, de meer theoretische bleven buiten beschouwing. Toch besefte men

Sluiten