is toegevoegd aan uw favorieten.

Gedenkschriften van keizer Wilhelm

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

alles anders uitliep dan hij 't zich had voorgesteld.

Zijn rapporten waren steeds uitmuntend geprepareerd, schitterend van stijl en vandaar indrukwekkend en verleidelijk. Hierin stak een zeker gevaar. Naar zijn oordeel bestond er altijd maar één oplossing, namelijk die hij aangaf. De ogenschijnlijke degelijkheid en doorwrochtheid van zijn rapporten en voorstellen, de uitwerking tot in de puntjes van de onderwerpen van behandeling, het aanhalen van deskundigen, het zich beroepen op vreemde en op eigen staatsheden en diplomaten enz: het maakte alles den indruk, alsof alleen de oplossing op zijn Bethmannsch de eenig juiste was. Ten spijt van die grondige prepareeringen stapelde hij de eene fout op de andere.

Zoo is hij inderdaad medeschuldig aan ons ongeluk. Toen ik in 1914 van mijn Noorsche reis terugkwam, heeft hij mij zijn portefeuille wel niet ter beschikking gesteld, maar toch toegegeven, dat al zijn politieke berekeningen gefaald hadden. Niettemin hield ik hem, ook na zijn rede in den Rijksdag en Engelands oorlogsverklaring op 4 Augustus 1914, in functie, omdat ik het buitengewoon bedenkelijk achtte in het hachelijkste uur van Duitschlands geschiedenis den hoogsten Rijksdienaar te vervangen. De hechte eensgezindheid des volks, die wij tegenover de uitdaging der Entente van noode hadden, zou hierdoor verstoord kunnen worden. Bovendien beweerden zoowel de kanseher zelf, als ook de chef van het civiel kabinet, dat Bethmann de arbeiders op zijn hand had. Ik wilde de arbeiders, die zich in 1914 onberispelijk gedroegen, niet berooven van den staatsman, in wien, naar mij gezegd werd, zij vertrouwen hadden.

De mij telkens weer door den chef van het civiel kabinet en den vertegenwoordiger van het Dept. v. B. Z. voorgeprate stelling dat alleen Bethmann de arbeiders

8

113