is toegevoegd aan uw favorieten.

Historisch-idealisme of historisch-materialisme?

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„komen, hoe zeer Spinoza's wijsbegeerte onder den „dekmantel van dogmatische bewijzen en soms zeer „orthodoxe taal, de meest empirische, de van afgetrokken begrippen meest afkeerige, de in het aannemen van niet te bewijzen of niet te kennen zaken „meest behoedzame en dus de meest kritische wijsbegeerte is, die tot heden (1878) aan de menschheid „ter beoordeeling werd voorgelegd".

Maar ook dit staat er in te lezen: „Dat Spinoza „met woorden speelt, weet vriend en vijand', maar „deze hieronder verklaarde hebbelijkheid wordt nog „altijd niet genoeg in het oog gehouden... Is men er „goed achtergekomen, in hoe 'n verbazenden graad „Spinoza aan dat euvel mank ging, tracht men niet „meer volstrekt hopeloos naar overeenstemming in de „uitdrukkingen, maar slechts naar die in de gedachten, dan wordt alle strijd opgelost, en is er „overal de meest volkomene harmonie".

Wie geheugen genoeg bezit om al het geciteerde tegelijkertijd te kunnen overdenken, die zal met mij tot het besluit moeten komen, dat de meest kritische wijsgeer in verbazenden graad mank ging aan de (on)hebbelijkheid ofte wel het euvel, zijn gedachten niet correct uit te drukken!

Op blz. 91 en 92 heeft Mr. Lotsy dit „euvel" trachten te „verklaren"; daar schreef hij: „Men late zich niet „beet nemen door Spinoza's orthodoxe uitdrukkingen; „die waren blijkbaar bestemd om niet noodeloos te „kwetsen. Ik voor mij ben zeker, dat Spinoza zich van „het radikale zijner stellingen volkomen bewust was"... „Ik vraag: was het wonder, dat Spinoza in zoo'n „orthodoxe maatschappij (als waarin hij leefde) bij „voorkeur rechtzinnige uitdrukkingen gebruikte, waar „dit zonder schade kon geschieden voor hem, die „hem werkelijk begrijpen wil".

Dat Mr. Lotsy „in verbazenden graad" over dezen

97