Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

volk te krengen. Vader kad dus geen tijd, om ziek met de opvoeding der kinderen te bemoeien. Al zou bij al in die dingen met zooveel lust kebben, kij moest wel; want versckeen kij met geregeld op de sociteit of in den club, dan verloor kij de klandisie der aanzienkjke keeren, die daar de lakens uitdeelden. Geen wonder, dat van de opvoeding der kinderen maar weinig terecht kwam. Het kerkekjk leven was al even weinig opgewekt. Ook daar kad de Franscke geest invloed. En daarmede werd de invloed op ket geestekjk leven der natie koe langer zoo geringer.

Van die kleurlooskeid, dat uitwisscken der oude, kracktige geloof sbekjdenis, was een vrucht en een bewijs tevens de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, die in 1784 werd gesticht door den Doopsgezinden predikant van Monnikendam, Jan van Niéuwenkuizen. Het is niet te ontkennen, dat die Maatsckappij aanvankelijk invloed ten goede heeft gehad voor het schoolonderwijs aan de jeugd, dat ze kracktig bevorderd keeft. Maar een teeken des tijds was ze in kaar pogingen om ket eckte van ket Ckristendom, het geloof aan Ckristus als Verlosser en Zaligmaker weg te nemen. Ze stelde er een soort algemeenen Godsdienst voor in de plaats. Zonde wilde ze als zoodanig niet kennen. Men moest maar deugdzaam zijn; aan God gelooven en aan de onsterfelijkkeid, en vooral braaf zijn, een „deugdzaam" leven leiden, en dan kwam akes wel tereckt.

Groot is de invloed van die gedackten geweest op een deel van ket volk: ket waaracktig godsdienstig besef werd er nog meer door ondermijnd.

Het volk, dat in de dorre prediking in de kerken geen voedsel vond voor ket kart, tracktte ziek een vergoeding te versckaffen door ket kouden van oefeningen en godsdienstige gezelschappen, waarbij gemoedelijke predikanten of andere, min of meer welbespraakte leideis voorgingen. Aan de bekoeft dezer Christenen voldeed inzonderkeid de beroemde Utrecktscke koogleeraar Lampe, die in 1762 overleed. Zijn tijdgenoot was de nog meer beroemde Franekerscke koogleeraar Venema. Ook leefde in dezen tijd de vermaarde predikant W. van Brakel, wiens boek, de Redelijke Godsdienst genaamd, zelfs in onze dagen nog door velen gelezen wordt. De tegenzin tegen de dorre recktzinnige prediking veroorzaakte

474

Sluiten