is toegevoegd aan uw favorieten.

Ideeën en problemen in Goethe's Faust

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

- 80 -

Faust daartegenover „natuurlijke" voordracht stelt. Hier staat dus het formalisme tegenover de spontaniteit en de intuïtie.

In een nieuwe phase van den dialoog wordt gesproken over het critisch onderzoek van de natuur. Wagner gaat uit van de historische overlevering en wil, gelijk de Humanisten, met de middelen van de verstandelijke critiek de bronnen onderzoeken. Faust daarentegen meent, dat het leven zelf uitgangspunt moet zijn en dat de subjectieve, onmiddellijke intuïtie meer waard is dan overgeleverde formules.

Nu komt de geschiedenis ter sprake. Wagner vat haar, geheel in den geest der verstandsverlichting, als een objectief waarneembare intellectualistische ontwikkeling op, in optimistischen zin. Faust daarentegen vertegenwoordigt de nieuwe opvatting van het relativistische subjectivisme, dat min of meer pessimistisch, den loop der geschiedenis bepaald acht door het toeval, en dat geen objectieve maatstaf kent waarmee een vooruitgang te meten ware. — Ten slotte spreken zftover denmensch. Wagnermeent.dat men „den" mensch onderzoeken en kennen kan, want volgens het rationalisme zijn de individuen niet qualitatief verschillend. Men meende dus dientengevolge op deductieve wijze een objectieve kennis,van-„den" mensch te verkrijgen. [Volgens den rationalistischen rechtsphilosoof Pufendorf (1632-1694) was de menschelijke natuur als „algemeen-men-