Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

476

de Vecht, dé Saamswijk en in het noorden daarvan een niet geheel rechte lijn naar de Reest1), de Lutter scheidsloot, en bezuiden de Dedemsvaart de tegenwoordige grens tusschen Ambt Hardenberg en Gramsbergen tot aan het Holt, en van daar langs de westzijde van het Jodenkerkhof en de Mars2) tot aan de Vecht.

Die Niestat (dat. Nienstede), later die Hardenberch (S.

Stephanus), bestond uit de marken Holthone, Ane, Anewede, Lutten, Holtheme, den Velde, Loozen en Radewijc, Baaider (waartoe de Baalderhaar behoorde, later van Overijssel gescheiden en thans kerkelijk onder Wilsum staande3)), Bruchten Bergentheim4) en behoorde aan het klooster Marienberch te Zwartewater8). Het omvatte de burgerlijke gemeenten Gramsbergen en Stad Hardenberg behalve de kleine parochie Gramsbergen , benevens al wat van de burgerlijke gemeente Ambt Hardenberg niet tot de parochie Heemse behoorde. In het begin der I9e eeuw is al wat toen burgerlijk onder Gramsbergen stond benoorden de Dedemsvaart en beoosten de Vecht behalve Loozen ook kerkelijk daaronder gebracht. De kerk van die Niestat stond op de oude begraafplaats van Hardenberg ten oosten van het stadje, die in het begin der 19e eeuw nog gebruikt werd6), maar is in 1362 door een andere kerk te den Hardenberch vervangen, terwijl zij zelf als kapel in gebruik bleef en in 1653 is afgebroken 7).

Er stond het in 1405 gestichte klooster B. Maria V. in Galilea van broeders des gemeenen levens, later van Cisterciensers te Sipculo in het zuiden der marke Bergentheim 8) met een uithof Marienberch in het noorden dier marke9).

1) Deze opgave is te danken aan een onderzoek in de oude kerkelijke registers door den heer B. Meesters te Averreest.

2) Tegenw. St. v. Over. IV 109.

3) Nom. Geogr. I 80.

4) Tegenw. St v. Over. IV 110 sqq.

5) Mist Ep. Daventr. 145. Het is blijkbaar de oude, in 1362 als zoodanig opgeheven parochiekerk van die Hardenberch, welke bedoeld is met Aldekerka in de bul van 1245 (Buil. Traj. n°. 162), niet een „Oudekerk op Schokland?", zooals in de noot wordt gezegd, terwijl de kerken op Schokland ook nooit aan Marienberch hebben behoord.

6) Tegenw. St. v. Over. IV 95.

7) Ibidem.

8) Hist. Ep. Daventr. 145.

9) Van der Aa VII 653.

Sluiten